Adhyaya 64

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धात पादे भार्गवचरिते इक्ष्वाकुवंशकीर्त्तनं नाम त्रिषष्टितमो ऽध्यायः // ६३// सूत उवाच अनुजस्य विकुक्षेस्तु निमेर्वंशं निबोघत / यो ऽसौ निवेशयामास पुरं देवपुरोपमम्

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ വായുപ്രോക്ത മധ്യമഭാഗത്തിലെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദത്തിലെ ഭാർഗവചരിതത്തിൽ ‘ഇക്ഷ്വാകുവംശകീർത്തനം’ എന്ന ത്രിഷഷ്ടിതമ അധ്യായം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—വികുക്ഷിയുടെ അനുജന്റെ നിമിവംശം കേൾക്കുക; അവൻ ദേവപുരസമമായ ഒരു നഗരം സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 2

जयन्तमिति विख्यातं गौतमस्याश्रमान्तिकम् / यस्यान्ववाये जज्ञे वै जनको नृपसत्तमः

ഗൗതമന്റെ ആശ്രമത്തിനടുത്ത് ‘ജയന്ത’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലം; അതിന്റെ വംശത്തിൽ നൃപശ്രേഷ്ഠനായ ജനകൻ ജനിച്ചു.

Verse 3

निमिर्नाम सुधर्मात्मा सर्वसत्त्वनमस्कृतः / आसीत्पुत्रो महाराज चैक्ष्वाकोर्भूरितेजसः

മഹാരാജാവേ, ‘നിമി’ എന്ന പേരുള്ള സുദർമ്മാത്മാവ്, സർവ്വജീവികളും നമസ്കരിച്ചവൻ, മഹാതേജസ്സുള്ള ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ പുത്രനായിരുന്നു.

Verse 4

स शापेन वसिष्ठस्यविदेहः समपद्यत / तस्य पुत्रो मिथिर्नाम जनितः पर्वभिस्त्रिभिः

വസിഷ്ഠന്റെ ശാപം മൂലം അവൻ ‘വിദേഹൻ’ ആയി; അവന്റെ പുത്രൻ ‘മിഥി’ എന്ന പേരിൽ ജനിച്ചു, മൂന്നു പർവ്വങ്ങളാൽ ജനിതനെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 5

अरण्यां मथ्यमानाया प्रादुर्भूतो महायशाः / नाम्ना मिथिरिति ख्यातो जननाज्जनको ऽभवत्

അരണ്യത്തിൽ മഥിക്കപ്പെടുന്ന ഭൂമിയിൽ നിന്ന് മഹായശസ്സുള്ളവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അവൻ ‘മിഥി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി, ജനനകാരണം കൊണ്ട് ‘ജനകൻ’ ആയി.

Verse 6

मिथिर्नाम महावीर्यो येनासौ मिथिलाभवत् / राजासौ नाम जनको जनकाच्चा प्युदावसुः

‘മിഥി’ എന്ന മഹാവീര്യൻ മൂലം ആ ദേശം ‘മിഥില’യായി; ആ രാജാവ് ‘ജനകൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി, ജനകനിൽ നിന്ന് ‘ഉദാവസു’ ജനിച്ചു.

Verse 7

उदावसोस्तु धर्मात्मा जातो ऽसौ नन्दिवर्द्धनः / नन्दिवर्धनतः शूरः सुकेतुर्नाम धार्मिकः

ഉദാവസുവിൽ നിന്ന് ധർമ്മാത്മാവായ നന്ദിവർദ്ധനൻ ജനിച്ചു; നന്ദിവർദ്ധനനിൽ നിന്ന് ശൂരനും ധാർമ്മികനുമായ ‘സുകേതു’ എന്ന പുത്രൻ പിറന്നു.

Verse 8

सुकेतोरपि धर्मात्मा देवरातो महाबलः / देवरातस्य धर्मात्मा बृहदुक्थ इति श्रुतः

സുകേതുവിൽ നിന്നുമാണ് ധർമ്മാത്മാവും മഹാബലവാനുമായ ദേവരാതൻ ജനിച്ചത്; ദേവരാതന്റെ ധർമ്മാത്മ പുത്രൻ ‘ബൃഹദുക്ത’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ.

Verse 9

बृहदुक्थस्य तनयो महावीर्यः प्रतापवान् / महावीर्यस्य धृतिमान् सुधृति स्तस्य चात्मजः

ബൃഹദുക്തന്റെ പുത്രൻ മഹാവീര്യൻ, പ്രതാപശാലി ആയിരുന്നു; മഹാവീര്യന്റെ ധൈര്യവാനായ പുത്രൻ ‘സുധൃതി’ അവന്റെ ആത്മജൻ.

Verse 10

सुधृतेरपि धर्मात्मा धृष्टकेतुः परन्तपः / धृष्टकेतुसुतश्चापि हर्यश्वो नाम विश्रुतः

സുധൃതിയുടെ വംശത്തിൽ ധർമ്മാത്മാവും ശത്രുദമനനും ആയ ധൃഷ്ടകേതു ജനിച്ചു. ധൃഷ്ടകേതുവിന്റെ പുത്രനും ‘ഹര്യശ്വ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു.

Verse 11

हर्यश्वस्य मरुः पुत्रो मरोः पुत्रः प्रतिंबकः / प्रतिंबकस्य धर्मात्मा राजा कीर्त्तिरथः स्मृतः

ഹര്യശ്വയുടെ പുത്രൻ മരു; മരുവിന്റെ പുത്രൻ പ്രതിംബക. പ്രതിംബകന്റെ ധർമ്മാത്മ പുത്രൻ രാജാവ് കീർത്തിരഥൻ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 12

पुत्रः कीर्त्तिरथस्यापि देवमीढ इति श्रुतः / देवमीढस्य विबुधो विबुधस्य महाधृतिः

കീർത്തിരഥന്റെ പുത്രൻ ‘ദേവമീഢ’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ. ദേവമീഢന്റെ പുത്രൻ വിബുധൻ; വിബുധന്റെ പുത്രൻ മഹാധൃതി.

Verse 13

महाधृतिसुतो राजा कीर्त्तिरातः प्रतापवान् / कीर्तिरातात्मजो विद्वान् महारोमेति विश्रुतः

മഹാധൃതിയുടെ പുത്രൻ പ്രതാപശാലിയായ രാജാവ് കീർത്തിരാതൻ. കീർത്തിരാതന്റെ പണ്ഡിതനായ പുത്രൻ ‘മഹാരോമ’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ.

Verse 14

महारोम्णस्तु विख्यातः स्वर्णरोमा व्यजायत / स्वर्णरोमात्मजश्चापि ह्रस्वरोमाभवन्नृपः

മഹാരോമനിൽ നിന്ന് പ്രസിദ്ധനായ സ്വർണ്ണരോമ ജനിച്ചു. സ്വർണ്ണരോമന്റെ പുത്രനും ‘ഹ്രസ്വരോമ’ എന്ന നാമമുള്ള നൃപനായി.

Verse 15

ह्रस्वरोमान्मजो विद्वान् सरिद्ध्वज इति श्रुतः / उद्भिन्ना कर्षता येन सीता राज्ञा यशस्विनी

ഹ്രസ്വരോമാൻ എന്ന പണ്ഡിതൻ ജനകന്റെ പുത്രൻ; ‘സരിദ്ധ്വജ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ. ആ യശസ്വിയായ രാജാവ് ഉഴുതുകൊണ്ടിരിക്കെ ഭൂമി പിളർന്ന് സീത ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 16

रामस्य महिधी साध्वी सुव्रता नियतव्रता / वैशंपायन उवाच कथं सीता समुत्पन्न कृष्यमाण यशस्विनी

രാമന്റെ പുണ്യപത്നി, സുവ്രതയും നിയതവ്രതയും ഉള്ള സാധ്വി മഹിധീ. വൈശംപായനൻ പറഞ്ഞു—ഉഴുതുകൊണ്ടിരിക്കെ യശസ്വിനിയായ സീത എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിച്ചു?

Verse 17

किमर्थं वाकृषद्राजा क्षेत्रं यस्मिन् बभूव ह / सूत उवाच अग्निक्षेत्रे कृष्यमाणे अश्वमेधे महात्मनः

അവൾ ഉദ്ഭവിച്ച ആ വയൽ രാജാവ് എന്തിന് ഉഴുതു? സൂതൻ പറഞ്ഞു—മഹാത്മാവിന്റെ അശ്വമേധയാഗത്തിൽ അഗ്നിക്ഷേത്രം ഉഴുതുകൊണ്ടിരുന്നതാണ്.

Verse 18

विधिना सुप्रयत्नेन तस्मात्सा तु समुत्थिता / सीरध्वजानुजातस्तु भानुमान्नाम मैथिलः

വിധിപ്രകാരം മഹാപ്രയത്നത്തോടെ അവിടെ നിന്നുതന്നെ അവൾ (സീത) ഉദ്ഭവിച്ചു. സീരധ്വജന് ശേഷം മിഥിലയിൽ ‘ഭാനുമാൻ’ എന്ന രാജാവ് ജനിച്ചു.

Verse 19

भ्राता कुशध्वजस्तस्य स काश्यधिपतिर्नृपः / तस्य भानुमतः पुत्रः प्रद्युम्नश्च पतापवान्

അവന്റെ സഹോദരൻ കുശധ്വജൻ; അവൻ കാശിയുടെ അധിപനായ രാജാവ്. ആ ഭാനുമാന്റെ പ്രതാപശാലിയായ പുത്രൻ പ്രദ്യുമ്നൻ ആയിരുന്നു.

Verse 20

मुनिस्तस्य सुतश्चापि तस्मादूर्जवहः स्मृतः / ऊर्जवहात्सनद्वाजः शकुनिस्तस्य चात्मजः

അവന്റെ പുത്രൻ മുനിയായിരുന്നു; അവനിൽ നിന്നു ഊർജവഹൻ എന്നു പ്രസിദ്ധനായവൻ ജനിച്ചു. ഊർജവഹനിൽ നിന്നു സനദ്വാജൻ, അവന്റെ പുത്രൻ ശകുനിയും ജനിച്ചു.

Verse 21

स्वागतः शकुनेः पुत्रः सुवर्चास्तत्सुतः स्मृतः / सुतोपस्तस्य दायादः सुश्रुतस्तस्य चात्मजः

ശകുനിയുടെ പുത്രൻ സ്വാഗതൻ; അവന്റെ പുത്രനായി സുവർച്ചാ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. സുവർച്ചയുടെ അവകാശി സുതോപൻ; അവന്റെ പുത്രൻ സുശ്രുതൻ.

Verse 22

सुश्रुतस्य जयः पुत्रो जयस्य विजयः सुतः / विजयस्य क्रतुः पुत्र- क्रतोश्च सुनयः स्मतः

സുശ്രുതന്റെ പുത്രൻ ജയൻ; ജയന്റെ പുത്രൻ വിജയൻ. വിജയന്റെ പുത്രൻ ക്രതു; ക്രതുവിന്റെ പുത്രൻ സുനയൻ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 23

सुनयाद्वीतहव्यस्तु वीतहव्यात्मजो धृतिः / धृतेस्तु बहुलाश्वो ऽभूद्बहुलाश्वसुतः कृतिः

സുനയനിൽ നിന്നു വീതഹവ്യൻ; വീതഹവ്യന്റെ പുത്രൻ ധൃതി. ധൃതിയിൽ നിന്നു ബഹുലാശ്വൻ ജനിച്ചു; ബഹുലാശ്വന്റെ പുത്രൻ കൃതി.

Verse 24

तस्मिन्संतिष्ठते वंशो चनकानां महात्मनाम् / इत्येते मैथिलाः प्रोक्ताः सोमस्यापि निबोधत

ഈ വംശത്തിലാണ് മഹാത്മാക്കളായ ജനകരുടെ വംശം നിലനിൽക്കുന്നത്. ഇവരെയാണ് മൈഥിലർ എന്നു പറഞ്ഞത്; ഇനി സോമനെക്കുറിച്ചും അറിഞ്ഞുകൊൾക.