Shloka 72
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
भ्रमिमारोप्य तत्तेजः शातयामास तस्य वै / तं निर्मूलित तेजस्कं तेजसापहृतेन तु
Transliteration
bhramimāropya tattejaḥ śātayāmāsa tasya vai / taṃ nirmūlita tejaskaṃ tejasāpahṛtena tu
Translation
ഭ്രമിയെ കയറ്റി അവന്റെ തേജസ് നിശ്ചയമായി ക്ഷയിപ്പിച്ചു; സ്വന്തം തേജസ് അപഹരിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ അവൻ തേജസ്സില്ലാത്തവനായി മൂലത്തോടെ തന്നെ നശിച്ചു.
Word by Word
भ्रमिम्a whirl/rotation
भ्रमिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभ्रमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
आरोप्यhaving mounted/placed
आरोप्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ-रुह् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having mounted/placed upon’
तत्-तेजःthat radiance/energy
तत्-तेजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘तस्य तेजः’
शातयामासdestroyed/quenched
शातयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootशातय् (धातु, णिच्)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative sense ‘caused to be destroyed/quenched’
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha-bodhaka (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/निश्चयार्थ
तम्him/that one
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
निर्मूलितuprooted
निर्मूलित:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि-√मूल्/मूल (धातु)
Formकृदन्त, क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘uprooted’
तेजस्कम्radiant (one)
तेजस्कम्:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeAdjective
Rootतेजस्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘possessing radiance’
तेजसाby radiance/energy
तेजसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
अपहृतेनremoved/taken away
अपहृतेन:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअप-√हृ (धातु)
Formकृदन्त, क्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘taken away/removed’ (agreeing with तेजसा understood as ‘by (radiance) that was removed’)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha-bodhaka (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (conjunction/particle), विरोध/विशेषार्थ