Shloka 63
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
सा तत्परिहरन्ती वै नाचचक्षे विवस्वतः / आत्मना स समाधाय योगात्तत्त्वमपश्यत
Transliteration
sā tatpariharantī vai nācacakṣe vivasvataḥ / ātmanā sa samādhāya yogāttattvamapaśyata
Translation
അവൾ അത് ഒഴിവാക്കി വിവസ്വതനെ നോക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; അപ്പോൾ അവൻ ആത്മാവിനെ സമാധിയിൽ സ്ഥാപിച്ച് യോഗബലത്തിൽ തത്ത്വം ദർശിച്ചു.
Word by Word
साshe (Saṃjñā)
सा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
तत्that (act/thing)
तत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; (परिहरन्ती इत्यस्य कर्म)
परिहरन्तीavoiding/warding off
परिहरन्ती:
कर्ता (Karta/Subject qualifier)
TypeVerb
Rootपरि-हृ (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
नnot
न:
सम्बन्ध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
आचचक्षेshe could see/appeared (to see)
आचचक्षे:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootचक्ष् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
विवस्वतःof Vivasvat (the Sun)
विवस्वतः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
आत्मनाby herself/with her own self
आत्मना:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
सःhe (Vivasvat)
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
समाधायhaving composed/fixed (his mind)
समाधाय:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeVerb
Rootसम्-आ-धा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपद-भावः; अव्ययभावेन
योगात्through yoga/by yogic power
योगात्:
हेतु (Hetu/Cause)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ (cause)
तत्त्वम्the truth/reality
तत्त्वम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
अपश्यतsaw
अपश्यत:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन