Shloka 9
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
क्षेत्रं तल्लोकविख्यातं सर्वपापहरं शुभम् / तत्तीर्थमब्धेरपतद्भागे दक्षिणपश्चिमे
Transliteration
kṣetraṃ tallokavikhyātaṃ sarvapāpaharaṃ śubham / tattīrthamabdherapatadbhāge dakṣiṇapaścime
Translation
ആ ക്ഷേത്രഭൂമി ലോകപ്രസിദ്ധവും മംഗളകരവും സർവ്വപാപഹരവുമാണ്; അതിലെ തീർത്ഥം സമുദ്രത്തിന്റെ തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്താണ്.
Word by Word
kṣetramthe sacred region
kṣetram:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
tat-loka-vikhyātamrenowned in that world
tat-loka-vikhyātam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक) + vi-√khyā (ख्या धातु) + khyāta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषसमास: तस्मिन् लोके विख्यातम् / तल्लोके विख्यातम् (renowned in that world)
sarva-pāpa-haramremoving all sins
sarva-pāpa-haram:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + pāpa (प्रातिपदिक) + hara (कृदन्त-प्रातिपदिक; √hṛ हर् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषसमास: सर्वाणि पापानि हरति इति (remover of all sins)
śubhamauspicious
śubham:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
tatthat
tat:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम—समासपूर्वपदत्वेन
tīrthamthe sacred ford/pilgrimage spot
tīrtham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
abdheḥof the ocean
abdheḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootabdhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
apatat-bhāgein the steady/unchanging part
apatat-bhāge:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Roota-√pat (पत् धातु) + patat (शतृ-कृदन्त) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषसमास: अपतत् (न पतति/अपतित) भागे = ‘in the unfailing/steady part’ (locative)
dakṣiṇa-paścimein the south-western (part)
dakṣiṇa-paścime:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक) + paścima (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; द्वन्द्वसमास (directional): दक्षिणे च पश्चिमे च (in the south-west)