Shloka 43
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
विलोक्य तत्प्रमोक्षाय पुनराराधयद्धरम् / स तां शर्वप्रसादेन लब्ध्वा तु भुवमागताम्
Transliteration
vilokya tatpramokṣāya punarārādhayaddharam / sa tāṃ śarvaprasādena labdhvā tu bhuvamāgatām
Translation
അവളുടെ മോചനത്തിനുള്ള മാർഗം കണ്ടു അവൻ വീണ്ടും ധർമ്മം/ഹരനെ ആരാധിച്ചു; ശർവന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവളെ ലഭിച്ചു അവൾ ഭൂമിയിലേക്കെത്തി.
Word by Word
विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
Kriyā (क्रियाविशेषण/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययभावे), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having seen/observed’
तत्-प्रमोक्षायfor her release
तत्-प्रमोक्षाय:
Sampradana (सम्प्रदान/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + प्रमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य प्रमोक्षः)
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
आराधयत्worshipped/propitiated
आराधयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√राध् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
हरम्Hara (Śiva)
हरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
शर्व-प्रसादेनby Śarva’s grace
शर्व-प्रसादेन:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootशर्व (प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/हेतु), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (शर्वस्य प्रसादः)
लब्ध्वाhaving obtained
लब्ध्वा:
Kriyā (क्रियाविशेषण/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√लभ् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययभावे), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having obtained’
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
भुवम्to the earth
भुवम्:
Gati/Karma (गति/कर्म)
TypeNoun
Rootभुव्/भू (प्रातिपदिक: भुवन/भुव्)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/गति), एकवचन
आगताम्arrived (having come)
आगताम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootआ-√गम् (धातु)
Formक्त (भूतकृदन्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘having come/arrived’ (ताम् विशेषयति)