Shloka 40
Sāgaropākhyāna—Bhārata-varṣa-māna and Gokarṇa-kṣetra-māhātmya
Sagara Episode: Measure of Bhārata and the Glory of Gokarṇa
Devanagari script
स चापि तद्वरं तस्मै प्रददौ भक्तवत्सलः / मेरोर्मूर्ध्नस्ततो गङ्गां पतं ती शिरसात्मनः
Transliteration
sa cāpi tadvaraṃ tasmai pradadau bhaktavatsalaḥ / merormūrdhnastato gaṅgāṃ pataṃ tī śirasātmanaḥ
Translation
ഭക്തവത്സലനായ ശിവൻ അവന് ആ വരം നൽകി. തുടർന്ന് മേരുവിന്റെ ശിഖരത്തിൽ നിന്ന് ഗംഗ അവന്റെ ശിരസ്സിൽ ധരിക്കപ്പെട്ട് ഒഴുകിത്തുടങ്ങി.
Word by Word
सःhe (Śiva)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्ता
चand
च:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
अपिalso
अपि:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक-निपात (also/even)
तत्-वरम्that boon
तत्-वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म; कर्मधारय (सः वरः)
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन; सम्प्रदान
प्रददौgranted/gave
प्रददौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-दा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
भक्त-वत्सलःaffectionate to devotees
भक्त-वत्सलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभक्त + वत्सल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of सः); षष्ठी-तत्पुरुष (भक्तानां वत्सलः)
मेरोःof Meru
मेरोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध
मूर्ध्नःof the summit/head
मूर्ध्नः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध (on the head/summit of)
ततःfrom there/then
ततः:
Apadana/Source (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमार्थक-अव्यय (thereupon/from there)
गङ्गाम्Gaṅgā
गङ्गाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
पतन्तीम्falling
पतन्तीम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle/शतृ), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (of गङ्गाम्)
शिरसाwith (his) head
शिरसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण
आत्मनःof himself
आत्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध