Shloka 17
यज्ञसमापन-दक्षिणा-आवभृथस्नान-वर्णनम्
Completion of the Sacrifice, Gifts, and Avabhṛtha Bath
Devanagari script
विकीर्यमाणः परितः पौरनारीजनैर्मुहुः / लाजवर्षेण सानन्दं वीक्षमाणश्च नागरैः
Transliteration
vikīryamāṇaḥ paritaḥ pauranārījanairmuhuḥ / lājavarṣeṇa sānandaṃ vīkṣamāṇaśca nāgaraiḥ
Translation
നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ചുറ്റുമെല്ലാം ലാജവർഷം ചൊരിഞ്ഞു; നഗരവാസികൾ ആനന്ദത്തോടെ അദ്ദേഹത്തെ നോക്കി നിന്നു.
Word by Word
विकीर्यमाणःbeing showered/scattered upon
विकीर्यमाणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + √कॄ/कीर् (धातु) + यमान (शानच्; वर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; वर्तमानकालिक-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle): ‘विकीर्यमाण’ = ‘विक्षिप्यमान/प्रकीर्यमाण’
परितःall around
परितः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपरितः (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (all around)
पौर-नारी-जनैःby the city women
पौर-नारी-जनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपौर + नारी + जन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; समासः—‘पौराणां नारीणां जनैः’ (by groups of city-women)
मुहुःagain and again
मुहुः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time: repeatedly)
लाज-वर्षेणwith a shower of parched grain
लाज-वर्षेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootलाज + वर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘लाजानां वर्षः’ (shower of parched grain)
स-आनन्दम्joyfully
स-आनन्दम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस (उपसर्गसदृश-पूर्वपद) + आनन्द (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषणम्—‘आनन्देन सह’ = ‘हर्षेण’
वीक्षमाणःlooking
वीक्षमाणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√वीक्ष् (धातु) + यमान (शानच्; वर्तमानकाले परस्मै/आत्मनेपद-प्रयोगे कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; वर्तमानकालिक कृदन्त (present participle): ‘वीक्षमाण’ = ‘पश्यन्’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
नागरैःby the townsmen/citizens
नागरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन