Shloka 54
सगरचरिते सागराविनाशः
The Quelling of the Ocean-Destruction Episode in the Sagara Narrative
Devanagari script
जैमिनिरुवाच ततः प्रणम्य तं भक्त्या तथेत्युक्त्वा महामतिः / ययौ तेनाभ्यनुज्ञातः साकेतनगरं प्रति
Transliteration
jaiminiruvāca tataḥ praṇamya taṃ bhaktyā tathetyuktvā mahāmatiḥ / yayau tenābhyanujñātaḥ sāketanagaraṃ prati
Translation
ജൈമിനി പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം ആ മഹാമതി ഭക്തിയോടെ അദ്ദേഹത്തെ प्रणമിച്ച് ‘തഥേതി’ എന്നു പറഞ്ഞു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ച് സാകേതനഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।
Word by Word
जैमिनिःJaimini
जैमिनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजैमिनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तसिल्-प्रत्ययान्त)
Formअव्यय, काल/क्रमवाचक (temporal/sequence adverb)
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
तथाthus; so
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (manner adverb)
इतिthus (quoting)
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
महामतिःthe great-minded one
महामतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहामति (प्रातिपदिक: महा + मति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समास (महती मति: great-minded)
ययौwent
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
तेनby him; from him
तेन:
Kartr-karana/Hetu (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
अभ्यनुज्ञातःpermitted; given leave
अभ्यनुज्ञातः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअभि-अनु-ज्ञा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
साकेतनगरम्to the city of Sāketa
साकेतनगरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसाकेत-नगर (प्रातिपदिक: साकेत + नगर)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (साकेतस्य नगरम्)
प्रतिtowards
प्रति:
Dik/Adhikarana (दिक्/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्गसदृश)
Formअव्यय, दिशार्थक/प्रत्यर्थक (towards)