Shloka 29
Asamañjasa-tyāga (Abandoning Asamañjasa) — Sagara-carita Continuation
Devanagari script
विलोक्य तानुवाचेदं कपिलः सूनृतं वचः / स्वकर्मणैव निर्दग्धाः प्रविनङ्क्ष्यन्ति सागराः
Transliteration
vilokya tānuvācedaṃ kapilaḥ sūnṛtaṃ vacaḥ / svakarmaṇaiva nirdagdhāḥ pravinaṅkṣyanti sāgarāḥ
Translation
അവരെ കണ്ട കപിലൻ മധുരസത്യവചനം പറഞ്ഞു— സ്വന്തം കർമ്മം കൊണ്ടുതന്നെ ദഗ്ധരായി ഈ സാഗരപുത്രർ നശിക്കും।
Word by Word
विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
पूर्वकालक्रिया (Kriyā-viśeṣaṇa/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootवि-लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावेन; धातु: लोक्, उपसर्ग: वि-; ‘having seen’
तान्them
तान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; demonstrative pronoun
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘said/spoke’
इदम्this
इदम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; used adverbially ‘this (speech)’
कपिलःKapila
कपिलः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootकपिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सूनृतम्truthful, gentle
सूनृतम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa of वचः)
TypeAdjective
Rootसूनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying)
वचःspeech, words
वचः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
स्वकर्मणाby their own deeds
स्वकर्मणा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootस्व + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘one’s own’ + ‘deed’); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
एवindeed, only
एव:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle) — emphasis
निर्दग्धाःburnt, consumed
निर्दग्धाः:
कर्तृपद-विशेषण/विधेय (Predicate adjective of सागराः)
TypeVerb
Rootनि-√दह् (धातु)
Formकृदन्त: क्त (past passive participle), उपसर्ग: नि-; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
प्रविनङ्क्ष्यन्तिwill perish, will be destroyed
प्रविनङ्क्ष्यन्ति:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र-वि-नश् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; उपसर्ग: प्र-, वि-
सागराःthe Sagaras (sons of Sagara)
सागराः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन