Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 33
सगरदिग्विजयः
Sagara’s World-Conquest / Digvijaya
Devanagari script
प्रययौ रथमारुह्य भार्याभ्यां सहितो मुदा / जगाम रथघोषेण मेघनादातिशङ्किभिः
Transliteration
prayayau rathamāruhya bhāryābhyāṃ sahito mudā / jagāma rathaghoṣeṇa meghanādātiśaṅkibhiḥ
Translation
അവൻ സന്തോഷത്തോടെ രഥത്തിൽ കയറി, രണ്ടു ഭാര്യമാരോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു. രഥഘോഷം മേഘനാദംപോലെ തോന്നി ജനങ്ങൾ അതിയായി വിസ്മയഭീതരായി.
Word by Word
प्रययौset out/went forth
प्रययौ:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootप्र + या (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
रथम्the chariot
रथम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
आरुह्यhaving mounted
आरुह्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial to प्रययौ)
TypeVerb
Rootआ + रुह् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): ‘having mounted’
भार्याभ्याम्with (his) two wives
भार्याभ्याम्:
सहकारक/करण (Instrument/Accompaniment)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन
सहितःaccompanied
सहितः:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootसहित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √सह)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle)
मुदाwith joy
मुदा:
करण (Karaṇa/Instrument—manner)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
जगामwent
जगाम:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
रथ-घोषेणby/with the chariot’s rumble
रथ-घोषेण:
करण (Karaṇa/Instrument—means/sound)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक) + घोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रथस्य घोषः)
मेघ-नाद-अति-शङ्किभिःwith those greatly alarmed (thinking it thunder)
मेघ-नाद-अति-शङ्किभिः:
सहकारक (Accompaniment/Associates)
TypeAdjective
Rootमेघ (प्रातिपदिक) + नाद (प्रातिपदिक) + अति (अव्यय) + शङ्किन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः (मेघनाद इव अति शङ्किनः = very fearful as if of thunder)