Shloka 23
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
गायद्भिर्गायकजनैर्नृत्यद्भिर्गणिकाजनैः / अन्वीयमानो विलसच्छ्वेतच्छत्रविराजितः
Transliteration
gāyadbhirgāyakajanairnṛtyadbhirgaṇikājanaiḥ / anvīyamāno vilasacchvetacchatravirājitaḥ
Translation
ഗായകരുടെ ഗാനവും ഗണികകളുടെ നൃത്തവും ചുറ്റിനിന്നപ്പോൾ അദ്ദേഹം മുന്നേറി; തിളങ്ങുന്ന വെളുത്ത ചത്രത്തിന്റെ കീഴിൽ അദ്ദേഹം ഭംഗിയായി വിരാജിച്ചു।
Word by Word
गायत्भिःby (those) singing
गायत्भिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootगायत् (कृदन्त; √गै धातु)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; वर्तमानकृदन्त (present participle) ‘singing’
गायक-जनैःby groups of singers
गायक-जनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगायक (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; instrumental plural
नृत्यत्भिःby (those) dancing
नृत्यत्भिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootनृत्यत् (कृदन्त; √नृत् धातु)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; वर्तमानकृदन्त (present participle) ‘dancing’
गणिका-जनैःby groups of courtesans/dancers
गणिका-जनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगणिका (प्रातिपदिक) + जन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; instrumental plural
अन्वीयमानःbeing followed (escorted)
अन्वीयमानः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनु-√इ (धातु) → अन्वीयमान (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि वर्तमानकृदन्त (present passive participle) ‘being followed/escorted’
विलसत्shining
विलसत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविलसत् (कृदन्त; √लस् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-समर्थ, प्रातिपदिकरूपेण पूर्वपद; वर्तमानकृदन्त ‘shining/bright’ (used as qualifier in compound)
श्वेत-छत्र-विराजितःadorned with a shining white parasol
श्वेत-छत्र-विराजितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक) + छत्र (प्रातिपदिक) + विराजित (कृदन्त; √राज् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; past passive participle ‘virājita’ = ‘adorned/illuminated’, qualified by ‘white umbrella’