Shloka 16
Bhārgava’s Resolve after His Father’s Slaying
Parashurama’s Vow against the Kshatriyas
Devanagari script
रामं त्वागतमाज्ञाय सर्वक्षत्रकुलान्तकम् / संक्षुब्धाश्चक्रुरुद्योगं संग्रामाय नृपात्मजाः
Transliteration
rāmaṃ tvāgatamājñāya sarvakṣatrakulāntakam / saṃkṣubdhāścakrurudyogaṃ saṃgrāmāya nṛpātmajāḥ
Translation
സകല ക്ഷത്രിയകുലങ്ങളുടെയും അന്തകനായ രാമൻ വന്നതായി അറിഞ്ഞപ്പോൾ, രാജപുത്രന്മാർ ക്ഷുബ്ധരായി യുദ്ധത്തിനായി ഒരുക്കം തുടങ്ങി.
Word by Word
रामम्Rama
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थक-निपात (indeed)
आगतम्arrived
आगतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-√गम् (धातु) → आगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (past participle) ‘arrived’ (qualifying ‘रामम्’)
आज्ञायhaving learned
आज्ञाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having known/understood’
सर्व-क्षत्र-कुल-अन्तकम्destroyer of all Kshatriya clans
सर्व-क्षत्र-कुल-अन्तकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + क्षत्र (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक) + अन्तक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (sarva-kṣatra-kula-antaka = ‘destroyer of all Kshatriya clans’) विशेषण (qualifying ‘रामम्’)
संक्षुब्धाःagitated
संक्षुब्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-√क्षुभ् (धातु) → संक्षुब्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकृदन्त (past participle)
चक्रुःmade/did
चक्रुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
उद्योगम्preparation/effort
उद्योगम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउद्योग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
संग्रामायfor battle
संग्रामाय:
Prayojana (प्रयोजन/चतुर्थी)
TypeNoun
Rootसंग्राम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन
नृप-आत्मजाःprinces (sons of kings)
नृप-आत्मजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (nṛpa-ātmaja = ‘sons of kings’)