Shloka 11
Bhārgava’s Resolve after His Father’s Slaying
Parashurama’s Vow against the Kshatriyas
Devanagari script
अकृतव्रणसंयुक्तः प्राप्य माहिष्मतीं ततः / तद्बाह्योपवने स्थित्वा सस्मार स महोदरम्
Transliteration
akṛtavraṇasaṃyuktaḥ prāpya māhiṣmatīṃ tataḥ / tadbāhyopavane sthitvā sasmāra sa mahodaram
Translation
അകൃതവ്രണനോടൊപ്പം മാഹിഷ്മതിയിലെത്തി, നഗരത്തിന് പുറത്തുള്ള ഉദ്യാനത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം മഹോദരനെ സ്മരിച്ചു.
Word by Word
a-kṛta-vraṇa-saṃyuktaḥafflicted with an unhealed wound
a-kṛta-vraṇa-saṃyuktaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota- (नञ्) + kṛta (भूतकृदन्त/क्त; √kṛ) + vraṇa (प्रातिपदिक) + saṃyukta (भूतकृदन्त/क्त; √yuj with sam-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुष (नञ्-पूर्वपद): ‘अकृतव्रणेन संयुक्तः’ (joined with an unmade/uncut wound; i.e., with an unhealed wound)
prāpyahaving reached
prāpya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-āp (धातु √āp with pra-)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having reached’
māhiṣmatīmMāhiṣmatī (city)
māhiṣmatīm:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootmāhiṣmatī (प्रातिपदिक; स्थान-नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Kāla/Apādāna (काल/अपादान)
TypeIndeclinable
Roottatas (प्रातिपदिक)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
tat-bāhya-upavanein the outer grove there
tat-bāhya-upavane:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + bāhya (प्रातिपदिक) + upavana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः तत्पुरुष: ‘तस्य बाह्ये उपवने’ (in the outer grove of that place)
sthitvāhaving stayed
sthitvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootsthā (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having stood/stayed’
sasmāraremembered
sasmāra:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
mahā-udaramMahodara (name)
mahā-udaram:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + udara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः कर्मधारय: ‘महच्च तदुदरम्/महाउदरः’ (proper name)