Shloka 2
Jamadagni-Āśrama-Ākramaṇa (Attack on Jamadagni’s Hermitage) / जमदग्न्याश्रमाक्रमणम्
Devanagari script
ते प्रविश्य महारण्यं हत्वा बहुविधान्मृगान् / जग्मुस्तृषार्त्ता मध्याह्ने सरितं नर्मदामनु
Transliteration
te praviśya mahāraṇyaṃ hatvā bahuvidhānmṛgān / jagmustṛṣārttā madhyāhne saritaṃ narmadāmanu
Translation
അവർ മഹാവനത്തിൽ കടന്ന് പലവിധ മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടി, ദാഹാർത്തരായി മധ്യാഹ്നത്തിൽ നർമദാ നദീതീരത്തേക്ക് ചെന്നു.
Word by Word
तेthey
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
महा-अरण्यम्the great forest
महा-अरण्यम्:
कर्म (Karma/Object of entering)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + अरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय
हत्वाhaving killed
हत्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
बहु-विधान्many kinds of
बहु-विधान्:
विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; कर्मधारय; विशेषणं ‘मृगान्’
मृगान्deer/animals
मृगान्:
कर्म (Karma/Object of ‘hatvā’)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
जग्मुःthey went
जग्मुः:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
तृषा-आर्ताःafflicted by thirst
तृषा-आर्ताः:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootतृषा (प्रातिपदिक) + आर्त (कृदन्त-प्रातिपदिक, √ऋ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तृतीया-तत्पुरुष (तृषया आर्ताः) विशेषणं ‘ते’
मध्याह्नेat midday
मध्याह्ने:
कालाधिकरण (Time)
TypeNoun
Rootमध्याह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; कालवाचक
सरितम्to the river
सरितम्:
कर्म (Karma/Object of motion)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
नर्मदाम्Narmadā
नर्मदाम्:
कर्म (Karma/Apposition to ‘सरितम्’)
TypeNoun
Rootनर्मदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; नदी-नाम
अनुalong
अनु:
दिशा/सम्बन्ध (Directional particle)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय; अनुगमनार्थक (along/following)