Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 23
Bhārgava-Stuti and Kṛṣṇa’s Vara
Devotional Hymn and Boon to the Bhargava
Devanagari script
अथोवाच जगन्माता भवानी भववल्लभा / वत्स राम प्रसन्नाहं तुभ्यं कं प्रददे वरम् / तं प्रब्रूहि महाभाग भयं त्यक्त्वा सुदूरतः / राम उवाच जन्मान्त रसहस्रेषु येषुयेषु व्रजाम्यहम्
Transliteration
athovāca jaganmātā bhavānī bhavavallabhā / vatsa rāma prasannāhaṃ tubhyaṃ kaṃ pradade varam / taṃ prabrūhi mahābhāga bhayaṃ tyaktvā sudūrataḥ / rāma uvāca janmānta rasahasreṣu yeṣuyeṣu vrajāmyaham
Translation
അപ്പോൾ ജഗന്മാതാവ് ഭവാനി, ഭവന്റെ പ്രിയ, പറഞ്ഞു— “വത്സ രാമാ, ഞാൻ പ്രസന്നയാണ്; നിനക്ക് ഏതു വരം തരാം? മഹാഭാഗാ, ഭയം ദൂരെയാക്കി പറയുക.” രാമൻ പറഞ്ഞു— “സഹസ്രം ജന്മാന്തരങ്ങളിൽ, ഞാൻ ഏത് ഏത് യോനികളിലേക്കു പോകുന്നുവോ…”
Word by Word
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/connecting)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya; discourse particle (अनन्तरार्थक/आरम्भसूचक)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
jagat-mātāthe mother of the world
jagat-mātā:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक) + mātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)
bhavānīBhavānī (Pārvatī)
bhavānī:
Karta (कर्ता/apposition)
TypeNoun
Rootbhavānī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; proper noun
bhava-vallabhābeloved of Bhava (Śiva)
bhava-vallabhā:
Viśeṣaṇa (विशेषण/of Bhavānī)
TypeAdjective
Rootbhava (प्रातिपदिक) + vallabhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (bhavasya vallabhā)
vatsadear child
vatsa:
Sambodhana (सम्बोधन/address)
TypeNoun
Rootvatsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative), एकवचन
rāmaO Rāma
rāma:
Sambodhana (सम्बोधन/address)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन
prasannāpleased
prasannā:
Karta (कर्ता; predicate of 'aham')
TypeAdjective
Rootprasanna (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; predicate adjective with implied 'asmi'
ahamI
aham:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
tubhyamto you
tubhyam:
Sampradāna (सम्प्रदान/recipient)
TypeNoun
Rootyuṣmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; चतुर्थी (4th case, dative), एकवचन
kamwhich (one)?
kam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), एकवचन; interrogative
pradadeshall I give / did I give (perfect nuance)
pradade:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootdā (धातु) + pra (उपसर्ग)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन
varama boon
varam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
tamthat (boon)
tam:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
prabrūhitell (me)
prabrūhi:
Kriya (क्रिया/command)
TypeVerb
Rootbrū (धातु) + pra (उपसर्ग)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद; मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
mahā-bhāgaO greatly fortunate one
mahā-bhāga:
Sambodhana (सम्बोधन/address)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारय (mahān bhāgaḥ)
bhayamfear
bhayam:
Karma (कर्म/object of tyaktvā)
TypeNoun
Rootbhaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
tyaktvāhaving abandoned
tyaktvā:
Kriya (क्रियाविशेषण/gerundial)
TypeVerb
Roottyaj (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); having abandoned
su-dūrataḥfrom very far away / far off
su-dūrataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण/adverbial locus)
TypeIndeclinable
Rootsu (अव्यय/उपसर्गवत्) + dūrataḥ (अव्यय)
Formअव्ययीभाव; adverbial (distance)
rāmaḥRāma
rāmaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
janma-antaraanother birth / subsequent birth
janma-antara:
Adhikaraṇa (अधिकरण/temporal-context)
TypeNoun
Rootjanman (प्रातिपदिक) + antara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (contextually adverbial/locative sense: 'in other births'); तत्पुरुष (janmanaḥ antaram)
rasa-hasreṣuin thousands of rasas (essences/experiences)
rasa-hasreṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootrasa (प्रातिपदिक) + sahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th case, locative), बहुवचन; तत्पुरुष (rasa-sahasra = 'thousand essences/rasas')
yeṣuin which
yeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/relative locative)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुं/नपुंसक; सप्तमी, बहुवचन; relative pronoun
yeṣuin whichever
yeṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/relative locative)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुं/नपुंसक; सप्तमी, बहुवचन; repetition for emphasis (yeṣu yeṣu)
vrajāmiI go
vrajāmi:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootvraj (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद; उत्तमपुरुष, एकवचन
ahamI
aham:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन