Shloka 38
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
पुरा देवासुरे युद्धे पूजितो दिविषद्गणैः / विघ्नं निवारयामास विघ्ननाशस्ततः स्मृतः
Transliteration
purā devāsure yuddhe pūjito diviṣadgaṇaiḥ / vighnaṃ nivārayāmāsa vighnanāśastataḥ smṛtaḥ
Translation
മുമ്പ് ദേവാസുര യുദ്ധത്തിൽ ദേവഗണങ്ങൾ പൂജിച്ചതിനുശേഷം, അവൻ വിഘ്നങ്ങൾ നീക്കി; അതിനാൽ ‘വിഘ്നനാശൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।
Word by Word
पुराformerly
पुरा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: formerly)
देवासुरेin (the conflict of) gods and demons
देवासुरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव + असुर (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; द्वन्द्वः—देवाश्च असुराश्च (devas and asuras)
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
पूजितःworshipped
पूजितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपूज् (धातु) → पूजित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'worshipped'
दिविषद्गणैःby the hosts of gods
दिविषद्गणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदिविषद् + गण (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—दिविषदां गणाः (companies of the gods)
विघ्नम्obstacle
विघ्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविघ्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
निवारयामासremoved/warded off
निवारयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + वृत्/वृ (धातु) → निवारय (णिच् causative)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; 'caused to cease/removed'
विघ्ननाशःVighnanāśa (destroyer of obstacles)
विघ्ननाशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविघ्न + नाश (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—विघ्नस्य नाशः
ततःtherefore/then
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतस्मात्/तदनन्तरम् इत्यर्थक-अव्यय (therefore/then)
स्मृतःis known as
स्मृतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'is remembered/called'