Shloka 2
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
स रथस्थो महावीर्यः सर्वशस्त्रास्त्रकोविदः / अभिवीक्ष्य रणेत्युग्रं रामं कालातकोपमम्
Transliteration
sa rathastho mahāvīryaḥ sarvaśastrāstrakovidaḥ / abhivīkṣya raṇetyugraṃ rāmaṃ kālātakopamam
Translation
അവൻ രഥസ്ഥനായ മഹാവീരൻ, സർവ്വ ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങളിലും നിപുണൻ; യുദ്ധത്തിൽ ഉഗ്രനും കാലാന്തകനെപ്പോലെ ഭയങ്കരനുമായ രാമനെ കണ്ടപ്പോൾ।
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
रथ-स्थःstanding on the chariot
रथ-स्थः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरथ (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुषः (रथे स्थितः)
महा-वीर्यःof great valor
महा-वीर्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् वीर्यम् यस्य)
सर्व-शस्त्र-अस्त्र-कोविदःskilled in all weapons and missiles
सर्व-शस्त्र-अस्त्र-कोविदः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + शस्त्र (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक) + कोविद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः: सर्वेषु शस्त्रास्त्रेषु कोविदः (skilled in all weapons)
अभिवीक्ष्यhaving looked at
अभिवीक्ष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + √वीक्ष् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया
रणेin battle
रणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
इतिthus/as
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/अन्वय)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/उद्धरणसूचक (thus/as)
उग्रम्fierce
उग्रम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; 'रामम्' इति विशेषण
रामम्Rāma (Paraśurāma)
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
काल-अन्तक-उपमम्like Kāla/Death the destroyer
काल-अन्तक-उपमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाल (प्रातिपदिक) + अन्तक (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः: कालान्तकस्य उपमः (like Death/Time the destroyer)