Shloka 13
Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince
Devanagari script
क्षणं स्थित्वा भृशं धावन्परशुं मूर्ध्न्यपतयात् / शिखामारभ्य पादान्तं पुथ्कराक्षं द्विधाकरोत्
Transliteration
kṣaṇaṃ sthitvā bhṛśaṃ dhāvanparaśuṃ mūrdhnyapatayāt / śikhāmārabhya pādāntaṃ puthkarākṣaṃ dvidhākarot
Translation
ഒരു നിമിഷം നിന്നിട്ട്, വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞടുത്ത് അവൻ മഴു തലയിൽ പതിപ്പിച്ചു. ശിഖ മുതൽ പാദം വരെ പുഷ്കരാക്ഷനെ രണ്ടായി പിളർന്നു.
Word by Word
kṣaṇamfor a moment
kṣaṇam:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालपरिमाणार्थे अव्ययीभाववत् (for a moment)
sthitvāhaving stood
sthitvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√sthā (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formकृदन्त, क्त्वान्त (absolutive), पूर्वकालिक क्रिया (having stood)
bhṛśamviolently
bhṛśam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhṛśa (अव्यय)
Formअव्यय; तीव्रतावाचक
dhāvanrunning
dhāvan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√dhāv (धातु) + शतृ
Formकृदन्त, वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त, प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग; सहक्रिया (running)
paraśumthe axe
paraśum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootparaśu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
mūrdhnion the head
mūrdhni:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
apatayātbrought down / struck
apatayāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootapa-√pat (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative sense possible by context (made fall/struck down)
śikhāmthe topknot
śikhām:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootśikhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ārabhyastarting from
ārabhya:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootā-√rabh (धातु) + ल्यप् (absolutive)
Formअव्यय (ल्यपन्त-क्रियाविशेषण); आरम्भार्थक (starting from)
pāda-antamup to the feet-end
pāda-antam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpāda + anta (प्रातिपदिक); समास
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (up to the end of the feet)
puṣkarākṣamPuṣkarākṣa
puṣkarākṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpuṣkarākṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
dvidhāinto two
dvidhā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootdvidhā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (in two parts)
akarotmade/did
akarot:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद