Shloka 10
Bhārgava Rāma at Māhiṣmatī: Narmadā-stuti and the Challenge to Kārttavīryārjuna
Devanagari script
तिरस्त्वं कृतवान्मूढ तत्पुत्रो योद्धुमागतः / शीघ्रं निर्गच्छ मन्दात्मन्युद्धं रामाय देहि तत्
Transliteration
tirastvaṃ kṛtavānmūḍha tatputro yoddhumāgataḥ / śīghraṃ nirgaccha mandātmanyuddhaṃ rāmāya dehi tat
Translation
ഹേ മൂഢാ! നീ അവനെ അപമാനിച്ചു; അവന്റെ പുത്രൻ യുദ്ധത്തിനായി വന്നിരിക്കുന്നു. ഹേ മന്ദാത്മാ, വേഗം പുറത്തേക്കിറങ്ങി ആ യുദ്ധം രാമനു നൽകുക.
Word by Word
tirasaside / contemptuously
tiras:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottiras (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: aside/away/with contempt)
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, द्वितीय-पुरुष, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
kṛtavānhave done
kṛtavān:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; परस्मैपद-भाव
mūḍhaO fool
mūḍha:
Sambodhana (सम्बोधन/address)
TypeNoun
Rootmūḍha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
tat-putraḥhis son
tat-putraḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Roottat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + putra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: तस्य पुत्रः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
yoddhumto fight
yoddhum:
Prayojana (प्रयोजन/purpose)
TypeVerb
Rootyudh (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अर्थ: युद्धं कर्तुम् (to fight)
āgataḥhas come
āgataḥ:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootā-gam (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used actively), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
śīghramquickly
śīghram:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootśīghra (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
nirgacchago out / depart
nirgaccha:
Kriya (क्रिया/command)
TypeVerb
Rootnir-gam (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन
manda-ātmanO weak-minded one
manda-ātman:
Sambodhana (सम्बोधन/address)
TypeNoun
Rootmanda (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (मन्दः आत्मा यस्य/मन्द आत्मा); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
yuddhambattle
yuddham:
Karma (कर्म/object of 'dehi')
TypeNoun
Rootyuddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
rāmāyato Rama
rāmāya:
Sampradana (सम्प्रदान/recipient)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन
dehigive
dehi:
Kriya (क्रिया/command)
TypeVerb
Rootdā (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन
tatthat
tat:
Karma (कर्म/apposition)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; 'युद्धम्' इत्यस्य विशेषण/अनुवादक