Shloka 20
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
अन्यैर्नानाविधैर्वृक्षैः परार्थप्रतिपादकैः / स्निग्धच्छायैः समाहृष्टनानापक्षिनिनादितैः
Transliteration
anyairnānāvidhairvṛkṣaiḥ parārthapratipādakaiḥ / snigdhacchāyaiḥ samāhṛṣṭanānāpakṣinināditaiḥ
Translation
മറ്റും പലവിധ, പരഹിതം നൽകുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. അവയുടെ മൃദുവായ തണുത്ത നിഴലിൽ നാനാപക്ഷികളുടെ കൂകലുകൾ സന്തോഷത്തോടെ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
Word by Word
अन्यैःwith other
अन्यैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम्
नाना-विधैःof various kinds
नाना-विधैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्मधारयः (नानाविधाः = of various kinds)
वृक्षैःwith trees
वृक्षैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
पर-अर्थ-प्रतिपादकैःindicating/providing benefit for others
पर-अर्थ-प्रतिपादकैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + प्रति-√पद् (धातु) → प्रतिपादक (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुषः (परस्य अर्थस्य प्रतिपादकाः = indicating others’ purposes/benefits)
स्निग्ध-छायैःwith dense/pleasant shade
स्निग्ध-छायैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootस्निग्ध (प्रातिपदिक) + छाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्मधारयः (स्निग्धा छाया येषाम्/याभिः)
समाहृष्ट-नाना-पक्षि-निनादितैःresounding with many kinds of birds, delighting (the mind)
समाहृष्ट-नाना-पक्षि-निनादितैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-√हृष् (धातु) → समाहृष्ट (कृदन्त) + नाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + पक्षिन् (प्रातिपदिक) + नि-√नद् (धातु) → निनादित (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (नानापक्षिभिः निनादिताः; समाहृष्टाः = greatly delighted/pleasing)