Shloka 18
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
दत्तार्घाः कृतजप्याश्च समारूढा नागोत्तमम् / शालस्तमालैः प्रियकैः पनसैः कोविदारकैः
Transliteration
dattārghāḥ kṛtajapyāśca samārūḍhā nāgottamam / śālastamālaiḥ priyakaiḥ panasaiḥ kovidārakaiḥ
Translation
അർഘ്യം അർപ്പിച്ച് ജപം പൂർത്തിയാക്കി അവർ എല്ലാവരും ശ്രേഷ്ഠ നാഗം—ആനയുടെ മേൽ കയറി. ചുറ്റും ശാല, തമാല, പ്രിയക, പനസ, കോവിദാര വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
Word by Word
दत्त-अर्घाःhaving offered arghya (oblations)
दत्त-अर्घाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदत्त (कृदन्त) + अर्घ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः (दत्तः अर्घः येषाम्)
कृत-जप्याःhaving performed recitations (japa)
कृत-जप्याः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त) + जप्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः (कृतं जप्यं/जपः येषाम्)
चand
च:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
समारूढाःhaving mounted
समारूढाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-रुह् (धातु) → समारूढ (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘mounted/ascended’
नाग-उत्तमम्the best of elephants
नाग-उत्तमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (नागानाम् उत्तमः)
शाल-तमालैःwith śāla and tamāla (trees)
शाल-तमालैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशाल (प्रातिपदिक) + तमाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; द्वन्द्वः (शालाश्च तमालाश्च)
प्रियकैःwith priyaka trees
प्रियकैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रियक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
पनसैःwith jackfruit trees
पनसैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपनस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
कोविदारकैःwith kovidāraka trees
कोविदारकैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकोविदारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन