Shloka 33
Paraśurāma’s Vow and Jamadagni’s Teaching on Kṣamā
Forbearance
Devanagari script
अव्यर्था त्वत्प्रतिज्ञा तु भवित्री प्राक्तनेन च / यद्वायासेन ते कार्यसिद्धिर्भवितुमर्हति
Transliteration
avyarthā tvatpratijñā tu bhavitrī prāktanena ca / yadvāyāsena te kāryasiddhirbhavitumarhati
Translation
നിന്റെ പ്രതിജ്ഞ വ്യർത്ഥമാകില്ല; പ്രാക്തനകർമ്മപ്രകാരം, പരിശ്രമത്തിലൂടെയെങ്കിലും, നിന്റെ കാര്യസിദ്ധി തീർച്ചയായും ഉണ്ടാകും।
Word by Word
अव्यर्थाnot futile, effective
अव्यर्था:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअव्यर्थ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; adjective to प्रतिज्ञा
त्वत्-प्रतिज्ञाyour vow
त्वत्-प्रतिज्ञा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘तव प्रतिज्ञा’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात (particle: but/indeed)
भवित्रीwill be (fulfilled)
भवित्री:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु) → भवितृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभवितृ-प्रत्ययान्त (future agent noun/participle-like), स्त्रीलिङ्ग प्रथमा एकवचन; predicate: ‘will be/shall become’
प्राक्तनेनby what was done before/previously
प्राक्तनेन:
Hetu (हेतु)
TypeAdjective
Rootप्राक्तन (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental; ‘by the former/previous (cause/act)’ (elliptic)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
यद्since/whereas
यद्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक अव्यय-प्रयोग (relative particle) introducing clause ‘since/whereas’
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle: or)
आयासेनby effort/strain
आयासेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootआयास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive) एकवचन; ‘of you/your’
कार्य-सिद्धिःaccomplishment of the task
कार्य-सिद्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘कार्यस्य सिद्धिः’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भवितुम्to be/to happen
भवितुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive; complement of अर्हति
अर्हतिis fit/ought
अर्हति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada