Shloka 48
Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)
Devanagari script
ततोनीत्वा पितुर्देहमाश्रमाभ्यन्तरं मुनेः / शाययित्वा निवाते तु परितः समुपाविशन्
Transliteration
tatonītvā piturdehamāśramābhyantaraṃ muneḥ / śāyayitvā nivāte tu paritaḥ samupāviśan
Translation
പിന്നീട് അവർ പിതാവിന്റെ ദേഹം മുനിയുടെ ആശ്രമത്തിനുള്ളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; കാറ്റില്ലാത്ത ശാന്തസ്ഥാനത്ത് കിടത്തിവെച്ച് ചുറ്റും ഇരുന്നു.
Word by Word
ततःthen
ततः:
Kriya-sambandha (क्रियासम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तदस्)
Formअव्यय, क्रम/अनन्तरार्थक (then/thereupon)
नीत्वाhaving carried
नीत्वा:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), 'having led/brought'
पितुःof (their) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (Gen. 6), एकवचन (sg.)
देहम्body
देहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.)
आश्रम-अभ्यन्तरम्into the interior of the hermitage
आश्रम-अभ्यन्तरम्:
Gati/Desha (देश-अधिकरण)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक) + अभ्यन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg.); तत्पुरुषः—'आश्रमस्य अभ्यन्तरम्' (inside of the hermitage)
मुनेःof the sage
मुनेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी (Gen. 6), एकवचन (sg.)
शाययित्वाhaving laid down
शाययित्वा:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootशायय् (धातु; √शी causative)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), णिच्-प्रयोग (causative): 'having laid (someone) down'
निवातेin a windless place
निवाते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिवात (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग (m./n.), सप्तमी (Loc. 7), एकवचन (sg.); स्थानवाचक
तुindeed/but
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/अन्वयार्थक (but/indeed)
परितःaround
परितः:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootपरितः (अव्यय)
Formअव्यय, अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb): 'all around'
सम्-उपाविशन्sat down
सम्-उपाविशन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + उप + विश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन (pl.), परस्मैपद