Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors

Dharma’s Line and the Sādhyas

एतास्तु वीथयस्तिस्रो मध्यमो मार्ग उच्यते / मूलं पूर्वोत्तराषाढे अजवीथ्याभिशब्दिते

etāstu vīthayastisro madhyamo mārga ucyate / mūlaṃ pūrvottarāṣāḍhe ajavīthyābhiśabdite

ഇവ മൂന്നു വീഥികളാണ്; ഇതേ ‘മധ്യമ മാർഗം’ എന്നു പറയുന്നു. പൂർവോത്തരാഷാഢയിൽ ഉള്ള മൂലം ‘അജവീഥി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം.

etāḥthese
etāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (feminine), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Bahuvacana (plural); sarvanāma (pronoun)
tuindeed/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormNipāta/particle (emphasis/contrast)
vīthayaḥpaths/avenues (vīthīs)
vīthayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvīthi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā (Nom/1st), Bahuvacana
tisraḥthree
tisraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक; संख्यावाचक)
FormStrīliṅga, Prathamā (Nom/1st), Bahuvacana; saṅkhyā-viśeṣaṇa (numeral adjective) qualifying vīthayaḥ
madhyamaḥmiddle
madhyamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmadhyama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (masculine), Prathamā (Nom/1st), Ekavacana (singular); viśeṣaṇa of mārgaḥ
mārgaḥpath/route
mārgaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmārga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (Nom/1st), Ekavacana
ucyateis called
ucyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLaṭ lakāra (Present), Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana; karmaṇi prayoga (passive)
mūlamMūla (nakṣatra)
mūlam:
Viśeṣya/Naamapada (विशेष्य/नाम)
TypeNoun
Rootmūla (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakaliṅga (neuter), Prathamā (Nom/1st) or Dvitīyā (Acc/2nd), Ekavacana; here as name/apposition
pūrva-uttara-āṣāḍhein Pūrvā/Uttarā Āṣāḍhā
pūrva-uttara-āṣāḍhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpūrva (प्रातिपदिक) + uttara (प्रातिपदिक) + āṣāḍhā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana; tatpuruṣa compound: pūrvottarāṣāḍhā = (pūrvā ca uttarā ca) āṣāḍhā (name of nakṣatra pair)
aja-vīthyāby/with the name ‘Ajavīthī’
aja-vīthyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootaja (प्रातिपदिक) + vīthi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Ekavacana; tatpuruṣa: ajavīthi = ‘Aja-vīthī’ (name)
abhiśabditedesignated/called
abhiśabdite:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootabhi-śabdita (कृदन्त; √śabd धातु)
FormPast passive participle (kṛta: -ta), Saptamī (Loc/7th), Ekavacana; Napuṃsakaliṅga or agreeing with implied ‘(sthāne)’; sense: ‘designated/called’