Shloka 111
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
विष्णुः प्रजानुग्रहकृत्सदा पालयति प्रजाः / तस्यां तस्यामवस्थायां तत उत्पाद्य कारणम्
Transliteration
viṣṇuḥ prajānugrahakṛtsadā pālayati prajāḥ / tasyāṃ tasyāmavasthāyāṃ tata utpādya kāraṇam
Translation
വിഷ്ണു സദാ പ്രജകളോടു അനുകമ്പ കാണിച്ച് അവരെ പരിപാലിക്കുന്നു. ഓരോ അവസ്ഥയിലും ആ ഉത്ഭവത്തിന്റെ കാരണവും അവൻ തന്നെയാകുന്നു.
Word by Word
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
प्रजा-अनुग्रह-कृत्one who does favor to creatures
प्रजा-अनुग्रह-कृत्:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रजा (प्रातिपदिक) + अनुग्रह (प्रातिपदिक) + कृत् (कृ धातु-जन्य, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; विशेषण (adjectival) विष्णोः
सदाalways
सदा:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
पालयतिprotects
पालयति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootपाल् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
प्रजाःcreatures; subjects
प्रजाः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
तस्याम्in that (state)
तस्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
तस्याम्in each such (state)
तस्याम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; पुनरुक्ति (repetition for emphasis)
अवस्थायाम्in the condition/state
अवस्थायाम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootअवस्था (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन
ततःthereupon; from that
ततः:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमसूचक (from that; then)
उत्पाद्यhaving produced
उत्पाद्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā/Anterior action)
TypeVerb
Rootउत् + पद् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having produced/caused to arise’
कारणम्cause; reason
कारणम्:
कर्ता/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन