Shloka 106
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
तामस्यास्तस्य चांशेन कालो रुद्रः स उच्यते / सात्त्विक्याश्च तथांशेन यज्ञो विष्णुरजा यत
Transliteration
tāmasyāstasya cāṃśena kālo rudraḥ sa ucyate / sāttvikyāśca tathāṃśena yajño viṣṇurajā yata
Translation
അവന്റെ താമസാംശത്തിൽ നിന്നാണ് കാലരൂപനായ രുദ്രൻ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്; അതുപോലെ സാത്ത്വികാംശത്തിൽ നിന്നാണ് യജ്ഞസ്വരൂപനായ വിഷ്ണു പ്രത്യക്ഷനാകുന്നത്।
Word by Word
तामस्याःof the tāmasī (tamasic) [power/nature]
तामस्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootतामसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), षष्ठी विभक्ति (Gen. 6), एकवचन (sg.); विशेषण-रूपेण (as qualifier)
तस्यof that (one/principle)
तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), षष्ठी विभक्ति (Gen. 6), एकवचन (sg.)
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अंशेनby a portion
अंशेन:
करण (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), तृतीया विभक्ति (Instr. 3), एकवचन (sg.)
कालःTime
कालः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nom. 1), एकवचन (sg.)
रुद्रःRudra
रुद्रः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nom. 1), एकवचन (sg.); समानाधिकरण (apposition)
सःhe/that
सः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nom. 1), एकवचन (sg.)
उच्यतेis called
उच्यते:
क्रिया (Verb); कर्तृस्थाने कर्म (passive subject)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Pres.), कर्मणि प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg.)
सात्त्विक्याःof the sāttvikī (sattvic) [power/nature]
सात्त्विक्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootसात्त्विकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), षष्ठी विभक्ति (Gen. 6), एकवचन (sg.); विशेषण-रूपेण
चand
च:
समुच्चय (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तथाlikewise
तथा:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formरीति/प्रकार-अव्यय (adverb: in that manner/likewise)
अंशेनby a portion
अंशेन:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootअंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), तृतीया विभक्ति (Instr. 3), एकवचन (sg.)
यज्ञःYajña (sacrifice)
यज्ञः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nom. 1), एकवचन (sg.)
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nom. 1), एकवचन (sg.); समानाधिकरण (apposition)
अजाःthe Unborn (Brahmā) / the unborn ones
अजाः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा विभक्ति (Nom. 1), बहुवचन (pl.); ‘अज’ = ब्रह्मा/प्रजापति (unborn/creator)
यतwhich/that (relative)
यत:
सम्बन्ध/विशेष्य (relative element)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom./Acc. 1/2), एकवचन (sg.); सम्बन्धसूचक (relative)