Shloka 3
Jamadagni, Brahmasva, and Royal Coercion (धेनुहरण-प्रसङ्गः / ब्रह्मस्व-अपरिहार्यत्वम्)
Devanagari script
बलादिच्छसि यन्नेतुं तन्न शक्यं कथञ्चन / स्वयं वा यदि सायुच्येद्विनशिष्यति पार्थिवः
Transliteration
balādicchasi yannetuṃ tanna śakyaṃ kathañcana / svayaṃ vā yadi sāyucyedvinaśiṣyati pārthivaḥ
Translation
നീ ബലമായി കൊണ്ടുപോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു യാതൊരു വിധത്തിലും സാധ്യമല്ല; രാജാവ് സ്വയം അതിൽ ചേർന്നാലും ആ പാർത്ഥിവൻ നശിക്കും.
Word by Word
बलात्by force
बलात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः ‘by force’
इच्छसिyou desire
इच्छसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यत्that which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
नेतुम्to take/lead away
नेतुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootनी (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्यय (infinitive)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
शक्यम्possible
शक्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशक्य (प्रातिपदिक; √शक्)
Formकृदन्त (यत्/ण्यत्-प्रत्ययार्थक, potential adjective), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
कथञ्चनin any way
कथञ्चन:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकथञ्चन (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in any way/at all)
स्वयम्by oneself
स्वयम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वतन्त्रकर्तृवाचक-अव्यय (oneself)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (or)
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (if)
सायुच्येत्should unite/come to terms
सायुच्येत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-युज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; स-आगम/वृद्धि: सायुच्येत् = संयुज्येत्
विनशिष्यतिwill perish
विनशिष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-नश् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पार्थिवःthe king/earthly ruler
पार्थिवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन