Shloka 13
Jamadagni, Brahmasva, and Royal Coercion (धेनुहरण-प्रसङ्गः / ब्रह्मस्व-अपरिहार्यत्वम्)
Devanagari script
सपूर्वं क्रोधनो ऽत्यर्थं मातुरर्थे प्रसादितः / रामेणाभूत्ततो नित्यं शान्त एव महातपाः
Transliteration
sapūrvaṃ krodhano 'tyarthaṃ māturarthe prasāditaḥ / rāmeṇābhūttato nityaṃ śānta eva mahātapāḥ
Translation
ആ മഹാതപസ്വി മുമ്പ് അത്യന്തം ക്രോധശീലനായിരുന്നു; മാതാവിന്റെ കാര്യം നിമിത്തം രാമൻ അവനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു. അതിനുശേഷം അവൻ എപ്പോഴും ശാന്തനായി നിന്നു.
Word by Word
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
pūrvamformerly
pūrvam:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
krodhanaḥwrathful
krodhanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkrodhana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
atyarthamexcessively, very much
atyartham:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootati (अव्यय/उपसर्ग) + artha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (intensifier)
mātuḥof (his) mother
mātuḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
arthefor the sake (matter)
arthe:
Nimitta/Hetu (निमित्त/हेतु)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (locative)
prasāditaḥwas pacified
prasāditaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpra-√sad (सद् धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), प्रथमा-विभक्ति, पुंलिङ्ग, एकवचन; कर्मणि
rāmeṇaby Rama
rāmeṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
abhūtbecame
abhūt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (भू धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
tataḥthereafter, therefore
tataḥ:
Kāla/Hetu (काल/हेतु)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्/ततः (consequently/thereafter)
nityamalways
nityam:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
śāntaḥcalm, pacified
śāntaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśānta (कृदन्त/प्रातिपदिक; √śam शम्)
Formक्त-प्रत्ययान्त, प्रथमा-विभक्ति, पुंलिङ्ग, एकवचन; विशेषण
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)
mahā-tapāḥthe great ascetic
mahā-tapāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + tapas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (महान् तपाः)