Shloka 35
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
प्रासादा विविधाकारा धनं चादृष्टसंक्षयम् / धेनो तस्यां क्षणेनैव विलीनं पश्यतो मम
Transliteration
prāsādā vividhākārā dhanaṃ cādṛṣṭasaṃkṣayam / dheno tasyāṃ kṣaṇenaiva vilīnaṃ paśyato mama
Translation
വിവിധ രൂപങ്ങളിലുള്ള പ്രാസാദങ്ങളും, ക്ഷയം കാണാത്ത ധനവും ഉണ്ടായിരുന്നു; എന്നാൽ അത് എല്ലാം ആ പശുവിൽ എന്റെ കണ്ണുമുന്നിൽ ഒരു ക്ഷണത്തിൽ ലയിച്ചു പോയി।
Word by Word
प्रासादाःpalaces
प्रासादाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprāsāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
विविध-आकाराःof various forms
विविध-आकाराः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक) + ākāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying प्रासादाः)
धनम्wealth
धनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अदृष्ट-संक्षयम्with unseen/undiminishing loss (inexhaustible)
अदृष्ट-संक्षयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-dṛṣṭa (प्रातिपदिक) + saṃkṣaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying धनम्)
धेनोof the cow
धेनो:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootdhenū (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन; Vedic/archaic genitive form for धेनोः
तस्याम्in her
तस्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
क्षणेनin a moment
क्षणेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; time-instrument ‘in a moment’
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (particle/emphasis)
विलीनम्vanished/dissolved
विलीनम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-lī (धातु) → vilīna (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicative ‘vanished’
पश्यतःof me who was watching
पश्यतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु) → paśyat (कृदन्त, शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle), षष्ठी (6th/genitive), एकवचन; ‘while (I) was seeing’
ममmy/of me
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन