Shloka 3
The City Equal to Amarāvatī: Creation of Households, Women, and Civic Splendor
Arjunopākhyāna Context
Devanagari script
मन्दस्फुरद्दन्तमरीचिजाल विद्योतिताननसरोजजितेन्दुभाभिः / प्रत्यग्रयौवनभरासवल्गुगीर्भिः स प्रेममन्थरकटाक्षनिरीक्षणाभिः
Transliteration
mandasphuraddantamarīcijāla vidyotitānanasarojajitendubhābhiḥ / pratyagrayauvanabharāsavalgugīrbhiḥ sa premamantharakaṭākṣanirīkṣaṇābhiḥ
Translation
അവരുടെ മന്ദഹാസത്തിൽ മിന്നുന്ന ദന്തകിരണജാലം മുഖകമലത്തെ ദീപ്തമാക്കി ചന്ദ്രന്റെ ഭംഗിയെയും ജയിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി; പുതുയൗവനത്തിന്റെ നിറവോടെ മധുരവാക്കുകളുള്ളവരും, പ്രേമം മൂലം മന്ദമായ കടാക്ഷനോട്ടങ്ങളുള്ളവരുമായിരുന്നു അവർ।
Word by Word
मन्दस्फुरद्दन्तमरीचिजालविद्योतिताननसरोजजितेन्दुभाभिःwith moonlike radiance, their lotus-faces lit by a gentle flashing net of tooth-rays
मन्दस्फुरद्दन्तमरीचिजालविद्योतिताननसरोजजितेन्दुभाभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootमन्द + स्फुरत् (कृदन्त, √स्फुर् शतृ) + दन्त + मरीचि + जाल + विद्योतित (कृदन्त, √द्युत् + वि) + आनन + सरोज + जित (कृदन्त, √जि) + इन्दुभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः; इन्दुभा (moonlike radiance) विशेष्य; दन्तमरीचिजाल-विद्योतित (faces lit by a net of tooth-rays) + आननसरोज (lotus-faces) + जित (surpassing)
प्रत्यग्रयौवनभरासवल्गुगीर्भिःwith very charming speech full of fresh youth
प्रत्यग्रयौवनभरासवल्गुगीर्भिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootप्रत्यग्र + यौवन + भर + असु + वल्गु + गिर् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; तत्पुरुषः—प्रत्यग्रयौवनभर (fresh fullness of youth) + असु-वल्गु (very charming) + गिर् (speech)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; सर्वनाम
प्रेममन्थरकटाक्षनिरीक्षणाभिःwith affectionate, lingering side-glances
प्रेममन्थरकटाक्षनिरीक्षणाभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootप्रेम + मन्थर + कटाक्ष + निरीक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्; तत्पुरुषः—प्रेममन्थर (slow/soft with affection) + कटाक्षनिरीक्षण (side-glance looks)