Shloka 59
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
महार्हरत्नोज्ज्वलहेमवेदिकानिष्कूटसोपानकुटीविटङ्ककैः / तुलाकपाटर्गलकुड्यदेहलीनिशान्तशालाजिरशोभितैर्भृशम्
Transliteration
mahārharatnojjvalahemavedikāniṣkūṭasopānakuṭīviṭaṅkakaiḥ / tulākapāṭargalakuḍyadehalīniśāntaśālājiraśobhitairbhṛśam
Translation
ആ സ്ഥലം മഹാർഘ രത്നങ്ങളാൽ ദീപ്തമായ ഹേമവേദികകൾ, നിഷ്കൂടങ്ങൾ, സോപാനങ്ങൾ, കുടിലുകൾ, വിറ്റങ്കങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അത്യന്തം ശോഭിച്ചു; കൂടാതെ തുലാസമമായ കപാടങ്ങൾ, അർഗളങ്ങൾ, മതിലുകൾ, ദേഹലികൾ, നിശ്ശാന്ത ശാലകൾ, അജിരങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടും വിശേഷമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.
Word by Word
महार्हरत्नोज्ज्वलहेमवेदिकानिष्कूटसोपानकुटीविटङ्ककैःwith platforms, balconies, stairways, cottages and projections made splendid by precious jewel-bright gold
महार्हरत्नोज्ज्वलहेमवेदिकानिष्कूटसोपानकुटीविटङ्ककैः:
करण (Instrument; descriptive)
TypeNoun
Rootमहा-अर्ह-रत्न-उज्ज्वल-हेम-वेदिका-निष्कूट-सोपान-कुटी-विटङ्क (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—बहुपद-समाहार/इतरेतर-द्वन्द्व-प्रायः (वेदिकाः, निष्कूटाः, सोपानानि, कुट्यः, विटङ्काः) ये महārharatna-ujjvala-hema-युक्ताः
तुलाकपाटर्गलकुड्यदेहलीनिशान्तशालाजिरशोभितैःadorned with balances/weights, doors, bolts, walls, thresholds, quiet halls, and courtyards
तुलाकपाटर्गलकुड्यदेहलीनिशान्तशालाजिरशोभितैः:
करण (Instrument; descriptive)
TypeAdjective
Rootतुला-कपाट-अर्गल-कुड्य-देहली-निशान्त-शाला-अजिर-शोभित (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; 'शोभित' = √शुभ्/शोभ् (धातु) क्त-प्रत्ययान्त; समासः—बहुपद-तत्पुरुषः (तुला, कपाट, अर्गल, कुड्य, देहली, निशान्तशाला, अजिर) इत्यैः शोभितः
भृशम्greatly/exceedingly
भृशम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (intensifier: greatly)