Shloka 81
Rāma’s Stuti of Śiva (Śarva) and the Theophany of the Three‑Eyed Lord
Devanagari script
ताभ्यां च प्रीतियुक्ताभ्यां रामः समभिनन्दितः / और्वाश्रमं समापेदे द्रष्टुकामस्तपोनिधिम्
Transliteration
tābhyāṃ ca prītiyuktābhyāṃ rāmaḥ samabhinanditaḥ / aurvāśramaṃ samāpede draṣṭukāmastaponidhim
Translation
അവർ ഇരുവരുടെയും സ്നേഹപൂർണ്ണ അഭിനന്ദനത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട രാമൻ, തപസ്സിന്റെ നിധിയെ ദർശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു ഔർവന്റെ ആശ്രമത്തിലെത്തി.
Word by Word
ताभ्याम्by those two
ताभ्याम्:
करण/सह (Association)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, द्विवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
प्रीति-युक्ताभ्याम्by the two affectionate (ones)
प्रीति-युक्ताभ्याम्:
कर्तृविशेषण (Qualifier of agents)
TypeAdjective
Rootप्रीति (प्रातिपदिक) + युक्त (√युज् + क्त, कृदन्त)
Formसमास: तत्पुरुष (तृतीया-तत्पुरुष/संबन्ध: ‘endowed with affection’); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, द्विवचन
रामःRāma
रामः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
समभिनन्दितःwarmly welcomed
समभिनन्दितः:
कर्तृविशेष्य (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootसम्-अभि√नन्द् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृत् (Past participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘warmly welcomed’
और्व-आश्रमम्Aurva’s hermitage
और्व-आश्रमम्:
कर्म (Goal/Object)
TypeNoun
Rootऔर्व (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘of Aurva’); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
समापेदेreached, arrived
समापेदे:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootसम्-आ√पद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
द्रष्टु-कामःdesirous to see
द्रष्टु-कामः:
कर्तृविशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Root√दृश् (धातु) + तुमुन् (इन्फिनिटिव) + काम (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (उपपद-तत्पुरुष: ‘desirous to see’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रामः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
तपो-निधिम्the treasure of austerity (sage Aurva)
तपो-निधिम्:
कर्म (Object of seeing/meeting)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘treasure of austerity’); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन