Shloka 73
Rāma’s Stuti of Śiva (Śarva) and the Theophany of the Three‑Eyed Lord
Devanagari script
अन्वीयमानस्तेनाथ रामस्तस्माद्गुहामुखात् / निष्क्रम्यावसथं पित्रोः संप्रतस्थे मुदान्वितः
Transliteration
anvīyamānastenātha rāmastasmādguhāmukhāt / niṣkramyāvasathaṃ pitroḥ saṃpratasthe mudānvitaḥ
Translation
അവൻ അനുഗമിക്കുമ്പോൾ രാമൻ ആ ഗുഹാമുഖത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു പിതാമാതാക്കളുടെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് ആനന്ദത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.
Word by Word
anvīyamānaḥbeing followed
anvīyamānaḥ:
Karta (कर्ता; of main verb)
TypeVerb
Rootanu + √i (धातु) (इ) + यमान (कृदन्त; कर्मणि वर्तमानकाले)
Formकर्मणि वर्तमानकालिक कृदन्त (present passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being followed’
tenaby him
tena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; सर्वनाम
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/transition)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमार्थक
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tasmātfrom that
tasmāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; सर्वनाम
guhā-mukhātfrom the cave-entrance
guhā-mukhāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootguhā (प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (guhāyāḥ mukham = cave-entrance)
niṣkramyahaving come out
niṣkramya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootnis + √kram (धातु) (क्रम्) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive)
āvasathamdwelling/abode
āvasatham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootāvasatha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
pitroḥof (his) parents
pitroḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), द्विवचन
saṃpratastheset out/departed
saṃpratasthe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam + pra + √sthā (धातु) (स्था) लिट्-लकार
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; गमनार्थे (set out)
mudā-anvitaḥfilled with joy
mudā-anvitaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootmudā (प्रातिपदिक) + anvita (कृदन्त; √i (धातु) + anu, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; तृतीया-तत्पुरुषः (mudayā anvitaḥ = accompanied by joy)