Shloka 64
Rāma’s Stuti of Śiva (Śarva) and the Theophany of the Three‑Eyed Lord
Devanagari script
भयसंमूढमनमो ममाद्यापि महामते / हते ऽपि तस्मिन्नखिला भान्ति वै तन्मया दिशः
Transliteration
bhayasaṃmūḍhamanamo mamādyāpi mahāmate / hate 'pi tasminnakhilā bhānti vai tanmayā diśaḥ
Translation
ഹേ മഹാമതേ, എന്റെ മനസ് ഇന്നും ഭയത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടും എല്ലാ ദിക്കുകളും അവനാൽ നിറഞ്ഞതുപോലെ തോന്നുന്നു.
Word by Word
भयसंमूढमनः(one) whose mind is bewildered by fear
भयसंमूढमनः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभय-संमूढ-मनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘भयेन संमूढं मनः यस्य’ इति (fear-confused mind)
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; ‘my’
अद्यापिeven now/still
अद्यापि:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य + अपि (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययसमास; ‘even today/still now’
महामतेO great-minded one
महामते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहामति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन; ‘महान् मतिः’
हतेwhen slain
हते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootहन् (धातु; कृदन्त)
Formसप्तमी (अधिकरण), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘हत’ — ‘when (he) is slain’ (locative absolute sense)
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपात (even/also)
तस्मिन्in him/therein
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
अखिलाःall
अखिलाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (diśaḥ इत्यस्य)
भान्तिshine/appear
भान्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभा (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)
तन्मयाःfilled with that/of that nature
तन्मयाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद्-मय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘तद्रूपाः/तद्भावयुक्ताः’ (consisting of that) विशेषणम् (diśaḥ)
दिशःdirections
दिशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन