Shloka 64
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
भक्त्या ससंभ्रमं वाचा हर्षगद्गदयासकृत् / नमस्ते देवदेवेति व्यालपन्नाकुलाक्षरम्
Transliteration
bhaktyā sasaṃbhramaṃ vācā harṣagadgadayāsakṛt / namaste devadeveti vyālapannākulākṣaram
Translation
ഭക്തിയോടും വിറയലോടും കൂടി, ഹർഷത്തിൽ ഗദ്ഗദമായ വാക്കുകളാൽ പലവട്ടം ‘ദേവദേവാ, നമസ്കാരം’ എന്നു പറഞ്ഞ്, അക്ഷരങ്ങൾ കുഴഞ്ഞുപോയി.
Word by Word
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
स-सम्भ्रमम्with agitation/reverent haste
स-सम्भ्रमम्:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootस-सम्भ्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावः (स = सह/with); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत्
वाचाby (his) speech
वाचा:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
हर्ष-गद्गदयाwith a voice choked with joy
हर्ष-गद्गदया:
करण (Karaṇa/करण)
TypeAdjective
Rootहर्ष-गद्गद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (हर्षेण गद्गदा); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (वाचा इति सह)
असकृत्repeatedly
असकृत्:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअसकृत् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
नमःsalutation
नमः:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपातवत् प्रयोगः; ‘नमः’ इति अव्ययप्रायम् (salutation)
तेto you
ते:
सम्प्रदान (Sampradāna/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन
देवदेवO god of gods
देवदेव:
सम्बोधन (Sambodhana/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव-देव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (देवेषु देवः); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)
व्यालपत्he uttered/spoke
व्यालपत्:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-आ-लप् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
आकुल-अक्षरम्with confused/garbled syllables
आकुल-अक्षरम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootआकुल-अक्षर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (आकुलानि अक्षराणि यस्य वचनस्य/यत्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (व्यालपत् इत्यस्य कर्म/वाच्यम्)