Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 51
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
हिमद्रेर्दक्षिणे भागे रामो नाम महातपाः / मुनिपुत्रो ऽतितेजस्वी मामुद्दिश्य तपस्यति
Transliteration
himadrerdakṣiṇe bhāge rāmo nāma mahātapāḥ / muniputro 'titejasvī māmuddiśya tapasyati
Translation
ഹിമാദ്രിയുടെ തെക്കേ ഭാഗത്ത് ‘രാമ’ എന്ന മഹാതപസ്വി, മുനിപുത്രൻ, അതിതേജസ്വി, എന്നെ ലക്ഷ്യമാക്കി തപസ്സു ചെയ്യുന്നു.
Word by Word
himadreḥof Himādri (the हिमालय)
himadreḥ:
Adhikaraṇa-sambandha (अधिकरण-सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roothima-adri (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: hima + adri ‘snow-mountain’; षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
dakṣiṇein the southern
dakṣiṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeAdjective
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (agreeing with bhāge)
bhāgepart/region
bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootbhāga (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी (Locative/7th), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
rāmaḥRāma
rāmaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
nāmaby name
nāma:
Nipāta (निपात/particle)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable particle) नाम-निपात: ‘by name/called’
mahātapāḥof great austerity
mahātapāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of Rāmaḥ)
TypeAdjective
Rootmahā-tapas (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: mahā + tapas ‘great-austerity’; प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
muniputraḥsage’s son
muniputraḥ:
Karta (कर्ता/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootmuni-putra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: muni + putra ‘son of a sage’; प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
atitejasvīvery radiant
atitejasvī:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootati-tejasvin (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (upapada/avyaya-pūrvapada): ati + tejasvin ‘exceedingly radiant’; प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग (Masculine)
māmme
mām:
Karma (कर्म/Object of uddiśya)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); उत्तमपुरुष-सर्वनाम (1st person pronoun)
uddiśyaintending/with reference to
uddiśya:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootud-√diś (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; ‘having aimed at/with reference to’
tapasyatiperforms austerity
tapasyati:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Root√tapas (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद