Shloka 43
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
एवं क्रमेण तीर्थेषु स्नात्वा चैव वसुंधराम् / प्रदक्षिणीकृत्य शनैः शुद्धदेहो ऽभवन्नृप
Transliteration
evaṃ krameṇa tīrtheṣu snātvā caiva vasuṃdharām / pradakṣiṇīkṛtya śanaiḥ śuddhadeho 'bhavannṛpa
Translation
ഹേ നൃപാ! ഇങ്ങനെ ക്രമമായി തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് വസുന്ധരയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തതോടെ അദ്ദേഹം പതുക്കെ ശുദ്ധദേഹനായിത്തീർന്നു।
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्): ‘thus/in this manner’
क्रमेणin order
क्रमेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘by sequence/in order’
तीर्थेषुat sacred places
तीर्थेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriyā-pūrvakāla (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having bathed’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक-conjunction)
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चय/अवधारण particle): ‘indeed/just’
वसुंधराम्the earth
वसुंधराम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवसुंधरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रदक्षिणीकृत्यhaving circumambulated
प्रदक्षिणीकृत्य:
Kriyā-pūrvakāla (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√दक्षिणी-कृ (धातु; नामधातु/denominative from प्रदक्षिणा)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having circumambulated (clockwise)’
शनैःslowly
शनैः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्): ‘slowly/gradually’
शुद्धदेहःwith purified body
शुद्धदेहः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootशुद्ध + देह (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् of implied subject ‘सः’; ‘having a purified body’
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
नृपO king
नृप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन