Shloka 40
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
समन्तादर्ककिरणैरनासादितभूतलम् / नानापक्वफलास्वादबलपुष्टैः प्लवेगमैः
Transliteration
samantādarkakiraṇairanāsāditabhūtalam / nānāpakvaphalāsvādabalapuṣṭaiḥ plavegamaiḥ
Translation
ചുറ്റുമുള്ള സൂര്യകിരണങ്ങൾ ഭൂമിയെ സ്പർശിക്കാത്തവിധം ആയിരുന്നു; പലവിധ പാകഫലങ്ങളുടെ രുചിയിൽ ബലവും പുഷ്ടിയും നേടിയ വാനരങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ചാടിച്ചാടിച്ചു നടന്നു।
Word by Word
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
अर्ककिरणैःby sun-rays
अर्ककिरणैः:
Karana (करण; by/with)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक) + किरण (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (arkasya kiraṇāḥ); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (masculine; instrumental plural)
अनासादितnot reached/untouched
अनासादित:
Karma (कर्म; described object)
TypeAdjective
Rootअन्-आ-√सद् (धातु; आसादने) + क्त (कृदन्त)
Formनञ्-पूर्वक क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle with negation); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter nom/acc sg; qualifying भूतलम्)
भूतलम्ground/surface of the earth
भूतलम्:
Karma (कर्म; the ground as object described)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (neuter; nominative/accusative singular)
नानापाक्वफलास्वादबलपुष्टैःwith those strengthened by the taste of various ripe fruits
नानापाक्वफलास्वादबलपुष्टैः:
Karana (करण; by/with)
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय) + पक्व (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + आस्वाद (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक) + पुष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formबहुपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-समुच्चय (nānā + pakva-phala-āsvāda-bala-puṣṭa); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (masculine; instrumental plural; qualifying प्लवेगमैः)
प्लवेगमैःwith monkeys (plavegamas)
प्लवेगमैः:
Karana (करण; by/with)
TypeNoun
Rootप्लवेगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (masculine; instrumental plural)