Shloka 17
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
कलभोन्मेषणाकृष्टकरिणीभिरनुद्रुतैः / गवयैः खुरसंक्षुण्णशिलाप्रस्थतटङ्क्वचित्
Transliteration
kalabhonmeṣaṇākṛṣṭakariṇībhiranudrutaiḥ / gavayaiḥ khurasaṃkṣuṇṇaśilāprasthataṭaṅkvacit
Translation
എവിടെയോ കിടാക്കളുടെ ഉന്മേഷത്തിൽ ആകർഷിതയായ ഹസ്തിനികളെ പിന്തുടർന്ന് ഓടിയ ഗവയങ്ങളുടെ കുളമ്പാൽ ശിലാപ്രസ്ഥങ്ങളുടെ തീരം ചതഞ്ഞുപോയി.
Word by Word
कलभ-उन्मेषण-आकृष्ट-करिणीभिःby the she-elephants pulled by the calves’ playful movements
कलभ-उन्मेषण-आकृष्ट-करिणीभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकलभ (प्रातिपदिक) + उन्मेषण (प्रातिपदिक) + आकृष्ट (कृ धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + करिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (कलभस्य उन्मेषणेन आकृष्टाः करिण्यः)
अनुद्रुतैःby (those) not running / not fleeing
अनुद्रुतैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootअनुद्रुत (द्रु धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन; विशेषणम् (गवयैः)
गवयैःby gaurs (wild oxen)
गवयैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootगवय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental), बहुवचन
खुर-संक्षुण्ण-शिला-प्रस्थ-तटङ्कa rocky ledge/terrace on stone-slabs crushed by hooves
खुर-संक्षुण्ण-शिला-प्रस्थ-तटङ्क:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootखुर (प्रातिपदिक) + संक्षुण्ण (क्षुद्/क्षुण्ण धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + शिला (प्रातिपदिक) + प्रस्थ (प्रातिपदिक) + तटङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (खुरैः संक्षुण्णः शिलाप्रस्थस्य तटङ्कः)
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक-अव्ययम् (adverb: ‘somewhere/at times’)