Adhyaya 20

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे ब्रह्मणपरीक्षा नाम एकोनविंशो ऽध्यायः // १९// बृहस्पतिरुवाच इत्येते पितरो देवा देवानामपि देवताः / सप्तस्वेते स्थिता नित्यं स्थानेषु पितरो ऽव्ययाः

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ (വായുപ്രോക്തം) മധ്യഭാഗത്തിലെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദം, ശ്രാദ്ധകൽപ്പത്തിൽ ‘ബ്രാഹ്മണപരീക്ഷ’ എന്ന പേരിലുള്ള പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം. ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—ഈ പിതൃകൾ ദേവസ്വരൂപരാണ്; ദേവന്മാരുടെയും അധിദേവതകളാണ്; അവ്യയമായ പിതൃകൾ ഏഴ് സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിത്യമായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 2

प्रजापतिसुता ह्येते सर्वेषां तु महात्मनाम् / आद्यो गणस्तु योगानामनुयोगविवर्द्धनः

ഇവർ പ്രജാപതിയുടെ പുത്രന്മാരാണ്; എല്ലാ മഹാത്മാക്കളോടും ബന്ധപ്പെട്ടവർ. യോഗഗണങ്ങളിൽ ഇതാണ് ആദ്യഗണം; ഇത് അനുയോഗം (അനുഷ്ഠാനപരമ്പര) വർധിപ്പിക്കുന്നതാണ്।

Verse 3

द्वितीयो देवतानां तु तृतीयो दानवादिनाम् / शेषास्तु वर्णिंनां ज्ञेया इति सर्वे प्रकीर्त्तिताः

രണ്ടാമത്തെ ഗണം ദേവന്മാരുടേതും, മൂന്നാമത്തെ ഗണം ദാനവാദികളുടേതുമാണ്; ശേഷിക്കുന്ന ഗണങ്ങൾ വർണങ്ങളോടു ബന്ധപ്പെട്ടവയെന്ന് അറിയണം—ഇങ്ങനെ എല്ലാം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 4

देवास्छैतान्यजन्ते वै सर्वज्ञानेष्ववस्थितान् / आश्रमश्च यजन्त्येनांश्चत्वारस्तु यथाक्रमम्

ദേവന്മാരും സർവ്വജ്ഞാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഈ പിതൃകളെ യജിക്കുന്നു; അതുപോലെ നാലു ആശ്രമങ്ങളും ക്രമമായി ഇവരെ ആരാധിക്കുന്നു।

Verse 5

सर्वे वर्णा यजन्त्येनांश्चत्वारस्तु यथागमम् / तथा संकरजात्यश्च म्लेच्छाश्चापि यजन्ति वै

എല്ലാ വർണങ്ങളും ആഗമപ്രകാരം ഇവരെ യജിക്കുന്നു—നാലു രീതിയിൽ യഥാവിധി; അതുപോലെ സംകരജാതികളും മ്ലേച്ഛരും പോലും തീർച്ചയായും ഇവരെ ആരാധിക്കുന്നു।

Verse 6

पितृंस्तु यो यजेद्भक्त्या पितरः प्रीणयन्ति ते / पितरः पुष्टिकामस्य प्रजाकामस्य वा पुनः

ഭക്തിയോടെ പിതൃകളെ യജിക്കുന്നവനാൽ പിതാക്കന്മാർ പ്രസന്നരാകുന്നു. പുഷ്ടിയോ സന്താനമോ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കും അവർ ഫലം നൽകുന്നു.

Verse 7

पुष्टिं प्रजां तु स्वर्गं च प्रयच्छन्ति पितामहाः / देवकार्यादपि तथा पितृकार्यं विशिष्यते

പിതാമഹന്മാരായ പിതൃകൾ പുഷ്ടിയും സന്താനവും സ്വർഗവും നൽകുന്നു. ദേവകാര്യത്തേക്കാളും പിതൃകാര്യമാണ് വിശേഷമെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 8

देवतानां हि पितरः पूर्वमाप्यायनं स्मृताः / न हि योगगतिः सूक्ष्मा पितॄणां ज्ञायते नरैः

ദേവന്മാർക്കും മുമ്പായി പിതൃകളെയാണ് പോഷണത്തിന്റെ ആധാരമായി സ്മരിക്കുന്നത്. പിതൃകളുടെ സൂക്ഷ്മമായ യോഗഗതി മനുഷ്യർക്ക് അറിയപ്പെടുന്നില്ല.

Verse 9

तपसा हि प्रसिद्धेन किं पुनर्मांसचक्षुषा / सर्वेषां राजतं पात्रमथ वा रजतान्वितम्

പ്രസിദ്ധമായ തപസ്സാൽ അറിയപ്പെടുന്നതുണ്ടെങ്കിൽ, മാംസചക്ഷുവാൽ എന്ത്? എല്ലാവർക്കും വെള്ളിപ്പാത്രം, അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളിയോടുകൂടിയ പാത്രം (യോഗ്യം).

Verse 10

पावनं ह्युत्तमं प्रोक्तं देवानां पितृभिः सह / येषां दास्यन्ति पिण्डांस्त्रीन्बान्धवा नामगोत्रतः

ദേവന്മാരോടൊപ്പം പിതൃകളെയും ചേർത്തുള്ള ഈ കർമ്മം പരമ പാവനമെന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അവരുടെ ബന്ധുക്കൾ നാമഗോത്രത്തോടെ മൂന്ന് പിണ്ഡങ്ങൾ അർപ്പിക്കും.

Verse 11

भूमौ कुशोत्तरायां च अपसव्यविधानतः / सर्वत्र वर्त्तमानास्ते पिण्डाः प्रीणन्ति वै पितॄन्

ഭൂമിയിൽ കുശയെ ഉത്തരദിശയിലാക്കി, അപസവ്യവിധാനപ്രകാരം ചെയ്ത ആ പിണ്ഡങ്ങൾ എവിടെയെല്ലാം നിലകൊള്ളുന്നുവോ അവിടെയെല്ലാം പിതൃകളെ നിശ്ചയമായി തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു।

Verse 12

यदाहारो भवेज्जन्तुराहारः सो ऽस्य जायते / यथा गोष्ठे प्रनष्टां वै वत्सो विन्दति मातरम्

ഒരു ജീവിക്ക് ഏതു തരത്തിലുള്ള ആഹാരമാണോ യോജ്യം, അതേ ആഹാരം അവന് ലഭിക്കുന്നു; ഗോശാലയിൽ വഴിതെറ്റിയ കിടാവ് തന്റെ അമ്മയെ കണ്ടെത്തുന്നതുപോലെ।

Verse 13

तथा तं नयते मन्त्रो जन्तुर्यत्रावतिष्ठति / नामगोत्रं च मन्त्रं च दत्तमन्नं नयन्ति तम्

അതുപോലെ മന്ത്രം ആ ജീവൻ എവിടെ നിലകൊള്ളുന്നുവോ അവിടേക്ക് അവനെ നയിക്കുന്നു; നാമഗോത്രസഹിതമായ മന്ത്രവും അർപ്പിച്ച അന്നവും അവനിലേക്കെത്തിക്കുന്നു।

Verse 14

अपि योनिशतं प्राप्तांस्तृप्तिस्ताननुगच्छति / एवमेषा स्थिता सत्ता ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

അവർ നൂറുകണക്കിന് യോനികൾ പ്രാപിച്ചാലും തൃപ്തി അവരെ അനുഗമിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ പരമേഷ്ഠി ബ്രഹ്മന്റെ ഈ സ്ഥിരമായ ക്രമം നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 15

पितॄणमादिसर्गेतु लोकानामक्षयार्थिनाम् / इत्येते पितरश्चैव लोका दुहितरस्तथा

ആദിസൃഷ്ടിയിൽ പിതൃകൾക്കായി, ലോകങ്ങളുടെ അക്ഷയതയെ ആഗ്രഹിച്ച്—ഇവരാണ് പിതൃകൾ; ഇവയാണ് ലോകങ്ങൾ; അതുപോലെ ‘ദുഹിതർ’ (പുത്രിമാർ) എന്നും പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 16

दौहित्रा यजमानश्च प्रोक्ताश्चैव मयानघ / कीर्त्तिताः पितरस्ते वै तव पुत्र यथाक्रमम्

ഹേ നിർമലനേ! ദൗഹിത്രന്മാരെയും യജമാനനെയും ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ചു; ഹേ പുത്രാ, നിന്റെ പിതൃക്കൾ ക്രമമായി കീർത്തിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 17

शंयुरुवाच अहो दिव्यस्त्वया तात पितृसर्गस्तु कीर्तितः / लोका दुहितरश्चैव दोहित्राश्च श्रुतास्तथा

ശംയു പറഞ്ഞു—അഹോ താതാ! നീ പിതൃസർഗ്ഗത്തെ ദിവ്യമായി കീർത്തിച്ചു; ലോകങ്ങളും പുത്രിമാരും ദൗഹിത്രന്മാരും അങ്ങനെ തന്നെ ശ്രവിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 18

दानानि सह शौचेन कीर्त्तितानि फलानि च / अक्षय्यत्वं द्विजांश्चैव सर्वमेतदुदाहृतम् / अद्यप्रभृति कर्त्तास्मि सर्वमेतद्यथातथम्

ശൗചത്തോടുകൂടിയ ദാനങ്ങളും അവയുടെ ഫലങ്ങളും കീർത്തിക്കപ്പെട്ടു; അക്ഷയത്വവും ദ്വിജന്മാരുടെ ആദരവും എല്ലാം പ്രസ്താവിച്ചു. ഇന്നുമുതൽ ഞാൻ ഇതെല്ലാം യഥാവിധി ആചരിക്കും.

Verse 19

बृहस्पतिरुवाच इत्येतदङ्गिराः पूर्वमृषीणामुक्तवान्प्रभुः / पृष्टश्च संशयान्सर्वानृषीनाह नृसंसदि

ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പ്രഭു അങ്കിരസ് മുൻപ് ഋഷിമാരോട് പറഞ്ഞിരുന്നു; എല്ലാ സംശയങ്ങളും ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, മനുഷ്യസഭയിൽ അദ്ദേഹം ഋഷിമാർക്ക് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 20

सत्रे तु वितते पूर्वं तथा वर्षसहस्रके / यस्मिन्सदस्पतिस्नातो ब्रह्मा सीद्देवताप्रभुः

മുമ്പ് ആയിരം വർഷം നീണ്ടുനിന്ന സത്രത്തിൽ, അവിടെ സദസ്പതി-സ്നാതനായ ബ്രഹ്മാ—ദേവതകളുടെ പ്രഭു—ആസീനനായിരുന്നു.

Verse 21

गतानि तत्र वर्षाणां पञ्चाशच्च शतानि वै / श्लोकाश्चात्र पुरा गीता ऋषिभिर्ब्रह्मवादिभिः

അവിടെ അഞ്ഞൂറ് അമ്പത് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു; അവിടെയേ മുൻപ് ബ്രഹ്മവാദി ഋഷിമാർ ശ്ലോകങ്ങൾ പാടിയിരുന്നു।

Verse 22

दीक्षितस्य पुरा सत्रे ब्रह्ममः परमात्मनः / तत्रैव दत्तमन्नाग्रं पितॄणामक्षयर्थिनाम् / लोकानां च हितार्थाय ब्रह्मणा परमेष्ठिना

പൂർവ്വം പരമാത്മാവായ ബ്രഹ്മന്റെ സത്രത്തിൽ ദീക്ഷിതനായപ്പോൾ, അവിടെയേ പിതൃകൾക്ക് അക്ഷയഫലം ലഭിക്കണമെന്നാശിച്ച് അന്നത്തിന്റെ ആദ്യഭാഗം ദാനം ചെയ്തു; ലോകഹിതത്തിനായി പരമേഷ്ഠി ബ്രഹ്മൻ അങ്ങനെ ചെയ്തു।

Verse 23

सूत उवाच एवं बृहस्पतिः पूर्वं पृष्टः पुत्रेण धीमता / प्रोवाच पितृसर्गं तु यश्चैव समुदाहृत

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ബുദ്ധിമാനായ പുത്രൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, മുമ്പ് പ്രസ്താവിച്ച പിതൃസർഗത്തെക്കുറിച്ച് ബൃഹസ്പതി വിശദമായി പറഞ്ഞു।