Shloka 32
ऋषिसर्गवर्णन (Rishi-Sarga Varṇana) — Account of the Creation/Origination of Sages and Beings
Devanagari script
इमां विसृष्टिं दक्षस्य कृत्स्नां यो वेद तत्त्वतः / आयुष्मान्कीर्त्तिमान्धन्यः प्रजावाश्च भवत्युत
Transliteration
imāṃ visṛṣṭiṃ dakṣasya kṛtsnāṃ yo veda tattvataḥ / āyuṣmānkīrttimāndhanyaḥ prajāvāśca bhavatyuta
Translation
ദക്ഷന്റെ ഈ സമഗ്ര സൃഷ്ടിയെ തത്ത്വമായി അറിയുന്നവൻ ദീർഘായുസ്സുള്ളവനും കീർത്തിമാനുമായും ധന്യനും സന്താനവാനുമായും ആകുന്നു.
Word by Word
इमाम्this
इमाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘this’; विसृष्टिम् इति विशेषण
विसृष्टिम्creation
विसृष्टिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविसृष्टि (प्रातिपदिक; वि-√सृज् + क्तिन्)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘creation/emission’
दक्षस्यof Dakṣa
दक्षस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
कृत्स्नाम्entire
कृत्स्नाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘entire/whole’; विसृष्टिम् इति विशेषण
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
वेदknows
वेद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√विद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘knows’
तत्त्वतःtruly
तत्त्वतः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतत्त्वतः (अव्यय; तत्त्व + तस्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (adverb) ‘in truth/according to reality’
आयुष्मान्long-lived
आयुष्मान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआयुष्मत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘long-lived’; यः (जनः) इति विशेषण
कीर्त्तिमान्famed
कीर्त्तिमान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकीर्त्तिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘famous’
धन्यःblessed
धन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘fortunate/blessed’
प्रजावान्having progeny
प्रजावान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रजा + वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having offspring’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
भवतिbecomes
भवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘becomes/is’
उतalso
उत:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
Formनिपात (particle) ‘also/indeed’