Shloka 1
Nakṣatra-Śrāddha Phala-Vidhi
Results of Śrāddha by Asterism
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे तिथिश्राद्धवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः // १७// बृहस्पतिरुवाच यमस्तु यानि श्राद्धानि प्रोवाच शशबिन्दवे / तानि मे शृणु कार्याणि नक्षत्रेषु पृथक् पृथक्
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde śrāddhakalpe tithiśrāddhavarṇanaṃ nāma saptadaśo 'dhyāyaḥ // 17// bṛhaspatiruvāca yamastu yāni śrāddhāni provāca śaśabindave / tāni me śṛṇu kāryāṇi nakṣatreṣu pṛthak pṛthak
Translation
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ, വായുപ്രോക്ത മധ്യഭാഗത്തിലെ മൂന്നാം ഉപോദ്ധാതപാദത്തിൽ, ശ്രാദ്ധകൽപ്പത്തിൽ ‘തിഥിശ്രാദ്ധവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള പതിനേഴാം അധ്യായം. ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—യമൻ ശശബിന്ദുവിനോട് പറഞ്ഞ ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ഏവയോ, അവ എന്റെ വായിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക; നക്ഷത്രഭേദേന വേർവേറായി ആചരിക്കേണ്ടവയാണ്.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसमाप्तिसूचक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय (उक्तिसूचक/quotative particle)
श्रीब्रह्माण्डेin the revered Brahmāṇḍa
श्रीब्रह्माण्डे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī-brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: श्री + ब्रह्माण्ड; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā-purāṇa (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: महत् + पुराण; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
वायुप्रोक्तेspoken by Vāyu
वायुप्रोक्ते:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu-prokta (प्रातिपदिक; prokta = √vac + kta)
Formतत्पुरुष-समास (तृतीया-तत्पुरुष): वायुना प्रोक्ते; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण
मध्यभागेin the middle section
मध्यभागे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhya-bhāga (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारय-भाव): मध्यस्य भागे; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
तृतीयthird
तृतीय:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
Formविशेषण; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (पादे इत्यस्य)
उपोद्धातपादेin the Upoddhāta pāda (introductory section)
उपोद्धातपादे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupoddhāta-pāda (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: उपोद्धातस्य पादे; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
श्राद्धकल्पेin the Śrāddha-kalpa
श्राद्धकल्पे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrāddha-kalpa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: श्राद्धस्य कल्पे; पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
तिथिश्राद्धवर्णनम्description of tithi-śrāddha
तिथिश्राद्धवर्णनम्:
Karta (कर्ता) (नाम इत्यस्य विषयः)
TypeNoun
Roottithi-śrāddha-varṇana (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास: तिथेः श्राद्धस्य वर्णनम्; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्यय (नामनिर्देशक/‘called’)
सप्तदशःseventeenth
सप्तदशः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaptadaśa (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (सप्त + दश); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अध्यायः इत्यस्य विशेषण
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbṛhaspati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यमःYama
यमः:
Karta (कर्ता) (of ‘प्रोवाच’)
TypeNoun
Rootyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle; contrast/emphasis)
यानिwhich (things)
यानि:
Karma (कर्म) (of ‘प्रोवाच’)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
श्राद्धानिśrāddhas (rites)
श्राद्धानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśrāddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), बहुवचन; यानि इत्यस्य विशेष्य
प्रोवाचtold/declared
प्रोवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु) + pra- (उपसर्ग)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शशबिन्दवेto Śaśabindu
शशबिन्दवे:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootśaśabindu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन
तानिthose
तानि:
Karma (कर्म) (of ‘शृणु’)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
मेmy/from me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (enclitic)
शृणुhear
शृणु:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कार्याणिthings to be done
कार्याणि:
Karma (कर्म) (apposition to ‘तानि’)
TypeNoun
Rootkārya (प्रातिपदिक; √kṛ + यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), बहुवचन; ‘कर्तव्यानि’
नक्षत्रेषुin the nakṣatras (asterisms)
नक्षत्रेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootnakṣatra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
पृथक्separately
पृथक्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpṛthak (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
पृथक्each by each
पृथक्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpṛthak (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरुक्ति for emphasis)