Adhyaya 18
Anushanga PadaAdhyaya 1815 Verses

Adhyaya 18

Nakṣatra-Śrāddha Phala-Vidhi (Results of Śrāddha by Asterism)

ഈ ലഘു അധ്യായത്തിൽ ശ്രാദ്ധകല്പത്തിന്റെ ഭാഗമായി ബൃഹസ്പതി, യമൻ മുമ്പ് രാജാവ് ശശബിന്ദുവിന് നൽകിയ ഉപദേശം ഓർമ്മിപ്പിച്ച്, പ്രത്യേക നക്ഷത്രയോഗത്തിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ ക്രമമായി പറയുന്നു. കൃതികയിൽ ദൃഢവ്രതവും ദിവ്യപ്രഭയും; രോഹിണിയിൽ സന്താനവും തേജസ്സും; ആർദ്രയിൽ കടുത്ത/അനനുകൂല ഫലം; പുനർവസുവിലും തിഷ്യ/പുഷ്യയിലും സമൃദ്ധിയും പോഷണവും; ആശ്ലേഷയും മഘയും വീരപുത്രലാഭവും സാമൂഹിക മഹത്വവും; ഫാൽഗുനികളിൽ സൗഭാഗ്യം; ഹസ്തയും ചിത്രയും നേതൃസ്ഥാനവും സുന്ദര സന്താനവും; സ്വാതിയിൽ വ്യാപാരലാഭം; അനുരാധയും ജ്യേഷ്ഠയും രാജസിദ്ധി; മൂലയും ആഷാഢകളും ആരോഗ്യവും യശസ്സും; ശ്രവണത്തിൽ ഉയർന്ന ആത്മീയ പ്രാപ്തി; ധനിഷ്ഠയിൽ ധനവർധനയും രാജഭാഗവും. അവസാനം ഈ വിധി സ്വീകരിച്ചതിനാൽ ശശബിന്ദുവിന്റെ ഭരണം വിജയകരമായതായി പറഞ്ഞ്, ശരിയായ കാലത്ത് ശ്രാദ്ധം കുടുംബത്തിനും രാജ്യത്തിനും സ്ഥിരത നൽകുന്നു എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു।

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे तिथिश्राद्धवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः // १७// बृहस्पतिरुवाच यमस्तु यानि श्राद्धानि प्रोवाच शशबिन्दवे / तानि मे शृणु कार्याणि नक्षत्रेषु पृथक् पृथक्

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ, വായുപ്രോക്ത മധ്യഭാഗത്തിലെ മൂന്നാം ഉപോദ്ധാതപാദത്തിൽ, ശ്രാദ്ധകൽപ്പത്തിൽ ‘തിഥിശ്രാദ്ധവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള പതിനേഴാം അധ്യായം. ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—യമൻ ശശബിന്ദുവിനോട് പറഞ്ഞ ശ്രാദ്ധങ്ങൾ ഏവയോ, അവ എന്റെ വായിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക; നക്ഷത്രഭേദേന വേർവേറായി ആചരിക്കേണ്ടവയാണ്.

Verse 2

श्राद्धं यः कृत्तिकायोगं कुरुते सततं नरः / अग्नीनाधाय स स्वर्गे राजते सुदृढव्रतः

കൃത്തികാ-യോഗത്തിൽ നിരന്തരം ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ, അഗ്നികളെ സ്ഥാപിച്ച്, ദൃഢവ്രതനായി സ്വർഗത്തിൽ ദീപ്തനായി വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 3

अपत्यकामो रोहिण्यां सौम्ये तेजस्विना भवेत् / प्रायशः क्रूरकर्माणि आर्द्रायां श्राद्धमाचरन्

സന്താനകാമൻ രോഹിണിയിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ സൗമ്യനും തേജസ്വിയും ആകുന്നു. എന്നാൽ ആർദ്രയിൽ ശ്രാദ്ധം ആചരിക്കുന്നവൻ സാധാരണയായി ക്രൂരകർമ്മങ്ങളിലേക്കു വഴുതുന്നു.

Verse 4

क्षेत्रभागी भवेत्पुत्री श्राद्धं कृत्वा पुनर्वसौ / पुष्टिकामः पुनस्तिष्ये श्राद्धं कुर्वीत मानवः

പുനർവസുവിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ പുത്രിക്ക് പിതൃക്ഷേത്രം/ഭൂമിയിൽ പങ്ക് ലഭിക്കും. പിന്നെയും പുഷ്ടി ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ തിഷ്യ (പുഷ്യ) നക്ഷത്രത്തിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം.

Verse 5

आश्लेषासु पितॄनर्चन्वीरान्पुत्रानवाप्नुयात् / जातीनां भवति श्रेष्ठो मघासु श्राद्धमाचरन्

ആശ്ലേഷാ നക്ഷത്രത്തിൽ പിതൃകളെ അർച്ചിക്കുന്നവൻ വീരപുത്രന്മാരെ പ്രാപിക്കും. മഘാ നക്ഷത്രത്തിൽ ശ്രാദ്ധം ആചരിക്കുന്നവൻ തന്റെ ജാതിയിൽ ശ്രേഷ്ഠനാകും.

Verse 6

फाल्गुनीषु पितॄनर्चन्सौभाग्यं लभते नरः / प्रदानशीलः सापत्य उत्तरासु करोति यः

ഫാൽഗുനീ നക്ഷത്രങ്ങളിൽ പിതൃകളെ അർച്ചിക്കുന്ന നരൻ സൗഭാഗ്യം പ്രാപിക്കും. ഉത്തരാ നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ദാനശീലനായി ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ സന്താനസഹിതം സമൃദ്ധനാകും.

Verse 7

संसत्सु मुख्यो भवति हस्ते ऽभ्यर्च्य पितॄनपि / चित्रायां चैव यः कुर्यात्पश्येद्रूपवतः सुतान्

ഹസ്ത നക്ഷത്രത്തിൽ പിതൃകളെ അർച്ചിക്കുന്നവൻ സഭകളിൽ മുഖ്യനാകും. ചിത്രാ നക്ഷത്രത്തിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ രൂപവാനായ പുത്രന്മാരെ പ്രാപിക്കും.

Verse 8

स्वातिना चैव यः कुर्याद्वाणिज्ये लाभमाप्नुयात् / पुत्रार्थी तु विशाखासु श्राद्धमीहेत मालवः

സ്വാതി നക്ഷത്രത്തിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ വ്യാപാരത്തിൽ ലാഭം ലഭിക്കും. പുത്രപ്രാപ്തി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ വിശാഖാ നക്ഷത്രത്തിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കണം.

Verse 9

अनुराधासु कुर्वाणो नरश्चक्रं प्रवर्त्तयेत् / आधिपत्यं भवेच्छ्रेष्ठं ज्येष्ठायां सततं तु यः

അനുരാധാ നക്ഷത്രത്തിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ പ്രഭാവവും സമൃദ്ധിയും വ്യാപിപ്പിക്കുന്ന ചക്രം പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു. ജ്യേഷ്ഠാ നക്ഷത്രത്തിൽ നിരന്തരം ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവന് ശ്രേഷ്ഠമായ ആധിപത്യം ലഭിക്കും.

Verse 10

मूलेनारोग्यमिच्छन्ति ह्याषाढासु महद्यशः / उत्तरासु तु कुर्वाणो वीतशोको भवेन्नरः

മൂല നക്ഷത്രത്തിൽ ആരോഗ്യത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ആഷാഢയിൽ മഹായശസ് ലഭിക്കുന്നു. ഉത്തരാഷാഢയിൽ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ ശോകരഹിതനാകും.

Verse 11

श्रवणेन तु लोकेषु प्राप्नुयात्परमां गतिम् / राज्यभागी धनिष्ठासु प्राप्नुया द्विपुलं धनम्

ശ്രവണ നക്ഷത്രത്തിൽ ചെയ്താൽ ലോകങ്ങളിൽ പരമഗതി ലഭിക്കും. ധനിഷ്ഠയിൽ ചെയ്യുന്നവൻ രാജ്യം പങ്കായി നേടി ഇരട്ട ധനം പ്രാപിക്കും.

Verse 12

श्राद्धनिर्जितलोकश्च वेदान् सांगानवाप्नुयात् / नक्षत्रैर्वारुणैः कुर्वन्भिषक्सिद्धिमवाप्नुयात्

ശ്രാദ്ധംകൊണ്ട് ലോകങ്ങളെ ജയിച്ച് വേദങ്ങളെ സാംഗമായി പ്രാപിക്കും. വാരുണ നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ചെയ്താൽ വൈദ്യസിദ്ധി ലഭിക്കും.

Verse 13

पूर्वप्रौष्ठ पदे कुर्वन्विन्देताजीविकान्बहून् / उत्तरास्वनतिक्रम्य विन्देद्गा वै सहस्रशः

പൂർവപ്രൗഷ്ഠപദയിൽ ചെയ്യുന്നവൻ അനേകം ഉപജീവന മാർഗങ്ങൾ നേടും. ഉത്തരാഷാഢയിൽ നിയമം ലംഘിക്കാതെ ചെയ്താൽ ആയിരക്കണക്കിന് പശുക്കൾ ലഭിക്കും.

Verse 14

बहुकुप्यकृतं द्रव्यं विन्देत्कुर्वन्सुरेवतीम् / अश्वानश्वयुजा भक्तो भरण्यां साधुसत्तमः

സുരേവതീ നക്ഷത്രത്തിൽ ചെയ്താൽ പല പാത്രങ്ങളിലായി സഞ്ചിതമായ ധനം ലഭിക്കും. അശ്വയുജയിൽ ഭക്തന് കുതിരകൾ ലഭിക്കും; ഭരണിയിൽ അവൻ സാദുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനാകും.

Verse 15

इमं श्राद्धविधिं कुर्वञ्छशबिन्दुर्महीमिमाम् / कृत्स्नां बलेन सो ऽक्लिष्ठो लभ्ध्वा च प्रशशास ह

ഈ ശ്രാദ്ധവിധി അനുഷ്ഠിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ശശബിന്ദു തന്റെ ബലത്താൽ ക്ലേശമില്ലാതെ ഈ സമസ്ത ഭൂമിയും നേടി, പിന്നെ അതിനെ സുസ്ഥിരമായി ഭരിച്ചു.

Frequently Asked Questions

Śrāddha performed under particular nakṣatras yields distinct, predictable results—ranging from progeny and wealth to sovereignty and spiritual ascent.

Bṛhaspati speaks, citing Yama as the original instructor, and frames it as Yama’s teaching delivered to King Śaśabindu (a model recipient who later prospers).

It is primarily ritual-cosmological: astral time (nakṣatra) governs rite efficacy; it supports vaṃśa indirectly by emphasizing progeny, ancestral satisfaction, and stable kingship through correctly timed śrāddha.