
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala-nirdeśa (Gifts in Śrāddha and Their Fruits)
ഈ അധ്യായത്തിൽ ബൃഹസ്പതി ശ്രാദ്ധ-കല്പോപദേശം തുടരുന്നു; ദാനം താരകസാധനവും സ്വർഗ്ഗമാർഗസുഖപ്രദവുമെന്നു സ്ഥാപിക്കുന്നു. ശ്രാദ്ധകാലത്ത് ബ്രാഹ്മണർ/തപസ്വികൾക്ക് അന്നം, സവ്യഞ്ജനം, യജ്ഞോപവീതം, കമണ്ഡലു, പാദുക/ഉപാനഹ, താളവൃന്ത പംഖ, ഛത്രം, ശയ്യാ-ഭോജനസഹിത ആശ്രയം, വസ്ത്രം, രത്നം, വാഹനം മുതലായ ദാനങ്ങളുടെ ഫലങ്ങൾ പറയുന്നു—സൂര്യചന്ദ്രപ്രഭയുള്ള ദിവ്യ വിമാനം, അപ്സരാസംഗം, ദീർഘായുസ്സ്, ഐശ്വര്യം, സൗന്ദര്യം, സുഗന്ധി-പുഷ്പസമൃദ്ധി, ഉത്തമ യാനങ്ങൾ, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ മാന്യം. ദാനതരം–ഗ്രാഹകസന്ദർഭം–ഫലചിത്രം എന്ന ബന്ധം ഇവിടെ വിധിപരമായി കാണിക്കുന്നു.
Verse 1
इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे ब्राह्मणपरीक्षा नाम पञ्चदशो ऽध्यायः // १५// बृहस्पतिरुवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि दानानि च फलानि च / तारणं सर्वभूतानां स्वर्गमार्गसुखावहम्
ഇങ്ങനെ ശ്രീ ബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിലെ വായുപ്രോക്ത മധ്യഭാഗത്തിന്റെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദത്തിലെ ശ്രാദ്ധകൽപത്തിൽ ‘ബ്രാഹ്മണപരീക്ഷ’ എന്ന പതിനഞ്ചാം അധ്യായം. ബൃഹസ്പതി അരുളിച്ചെയ്തു—ഇനി ഞാൻ ദാനങ്ങളും അവയുടെ ഫലങ്ങളും പ്രസ്താവിക്കും; അവ സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ താരണവും സ്വർഗമാർഗസുഖദായകവുമാണ്.
Verse 2
लोके श्रेष्ठतम् सर्वमात्मनश्चैव यत्प्रियम् / सर्वं पितॄणां दातव्यं तेषामेवाज्ञयार्थिना
ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠവും തനിക്കു പ്രിയവും ആയതെല്ലാം പിതൃകൾക്കായി ദാനമായി അർപ്പിക്കണം; അവരുടെ അനുഗ്രഹാനുമതി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അങ്ങനെ ചെയ്യട്ടെ.
Verse 3
जांबूनदमयं दिव्यं विमानं सूर्यसन्निभम् / दिव्याप्सरोभिः संपूर्णमन्नदो लभते ऽक्षयम्
ജാംബൂനദ സ്വർണ്ണമയമായ, സൂര്യസന്നിഭമായ ദിവ്യ വിമാനം—ദിവ്യ അപ്സരസ്സുകളാൽ സമ്പൂർണ്ണം; അന്നദാനം ചെയ്യുന്നവൻ അക്ഷയഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 4
सव्यञ्जनं तु यो दद्यादहतं श्राद्धकर्मणि / आयुः प्राकाश्यमैश्वर्यं रूपं च लभते शुभम्
ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ വിഭവങ്ങളോടുകൂടിയ പുതിയത് (അഹത) ആഹാരം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ആയുസ്സും യശസ്സിന്റെ പ്രകാശവും ഐശ്വര്യവും ശുഭരൂപവും പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 5
यज्ञोपवीतं यो दद्याच्छ्राद्धकाले तु यज्ञवित् / पावनं सर्व विप्राणां ब्रह्मदानस्य तत्फलम्
യജ്ഞവിദൻ ശ്രാദ്ധകാലത്ത് യജ്ഞോപവീതം ദാനം ചെയ്താൽ, അത് സർവ്വ വിപ്രന്മാരെയും പാവനമാക്കുന്നു; ഇതാണ് ബ്രഹ്മദാനത്തിന്റെ ഫലം.
Verse 6
प्लुतं विप्रेषु यो दद्याच्छ्राद्धकाले कमडलुम् / मधुक्षीराज्यदधिभिर्दातारमुपतिष्ठते
ശ്രാദ്ധകാലത്ത് ബ്രാഹ്മണർക്കു പ്ലുത (ഉത്തമ) കമണ്ഡലു ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, തേൻ, പാൽ, നെയ്യ്, തൈര് എന്നിവയോടുകൂടിയ ഫലമായി ദാതാവിനെ സമീപിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു।
Verse 7
चक्राविद्धं च यो दद्याच्छ्राद्धकाले कमण्डलुम् / धेनुं सलभते दिव्यां पयोदां सुखदो हिनीम्
ശ്രാദ്ധകാലത്ത് ചക്രാവിദ്ധ (ചക്രചിഹ്നിത) കമണ്ഡലു ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ദിവ്യമായ പാൽ നൽകുന്ന, സുഖദായകമായ ഉത്തമ ധേനുവിനെ പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 8
तूलपूर्णे च यो दद्यात्पादुके श्राद्धकर्मणि / शोभनं लभते यानं पादयोः सुखमेधते
ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ പഞ്ഞി നിറച്ച പാദുകകൾ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ശോഭനമായ വാഹനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു; കാലുകളുടെ സുഖം വർധിക്കുന്നു।
Verse 9
व्यचनं तालवृन्तं च दत्त्वा विप्राय सत्कृतम् / प्राप्नुयात्सर्वपुष्पाणि सुगन्धीनि मृदूनि च
വിപ്രനു സത്കാരത്തോടെ വ്യജനം (വീശുകോൽ)യും താളവൃന്തവും ദാനം ചെയ്താൽ, സുഗന്ധമുള്ള മൃദുവായ എല്ലാ പുഷ്പങ്ങളും ലഭിക്കുന്നു।
Verse 10
श्राद्धे ह्युपानहौ दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यः सदा बुधः / दिव्यं स लभते यानं वाजियुक्तं नवं तथा
ശ്രാദ്ധത്തിൽ ബ്രാഹ്മണർക്കു ഉപാനഹൗ (ചെരിപ്പുകൾ) ദാനം ചെയ്യുന്ന ബുദ്ധിമാൻ, ദിവ്യമായ പുതുതായ കുതിരയുക്തമായ വാഹനത്തെ സദാ പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 11
श्राद्धे छत्रं तु यो दद्यात्पुष्पमालान्वितं तथा / प्रासादो ह्युत्तमो भूत्वा गच्छन्तमनुगच्छति
ശ്രാദ്ധത്തിൽ പുഷ്പമാലയോടുകൂടിയ കുട ദാനം ചെയ്യുന്നവനെ, ഉത്തമ പ്രാസാദംപോലെ പുണ്യഫലം പിന്തുടരുന്നു।
Verse 12
शरणं रत्नसंपूर्णं सशय्याभोजनं बुधः / श्राद्धे दत्त्वा यतिभ्यस्तु नाकपृष्ठे महीयते
ബുദ്ധിമാൻ ശ്രാദ്ധത്തിൽ യതികൾക്ക് രത്നസമ്പന്നമായ ആശ്രയം, ശയ്യയും ഭോജനവും ദാനം ചെയ്താൽ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു।
Verse 13
सुक्तावैदूर्यवासांसि रत्नानि विविधानि च / वाहनानि च दिव्यानि प्रयुतान्यर्बुदानि च
അവൻ മുത്തും വൈദൂര്യവും പതിച്ച വസ്ത്രങ്ങൾ, വിവിധ രത്നങ്ങൾ, ദിവ്യ വാഹനങ്ങൾ, കൂടാതെ അപാരമായ (പ്രയുത-അർബുദ) സമ്പത്ത് നേടുന്നു।
Verse 14
सुमहद्व्योमगं पुण्यं सर्वकामसमन्वितम् / चन्द्रसूर्यनिभं दिव्यं विमानं लभते ऽक्षयम्
അവൻ അതിവിശാലവും ആകാശഗാമിയുമായ പുണ്യമയമായ, സർവകാമസമന്വിതമായ, ചന്ദ്രസൂര്യസമപ്രഭയുള്ള ദിവ്യവും അക്ഷയവുമായ വിമാനം പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 15
अप्सरोभिः परिवृतं कामगं सुमनोजवम् / वसेत्स तु विमानाग्रे स्तूयमानः समन्ततः
അപ്സരസ്സുകൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ, ഇഷ്ടപ്രകാരം സഞ്ചരിക്കുന്ന, മനസ്സുപോലെ വേഗമുള്ളവൻ—അവൻ വിമാനത്തിന്റെ അഗ്രഭാഗത്ത് വസിച്ച് എല്ലാദിക്കിലും സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു।
Verse 16
दिव्यैःपुष्पैश्चितश्चाहुर्दानानां परमं बुधाः / सुश्लक्ष्मानि सुवर्णानि श्राद्धे पात्राणि दापयेत्
ദിവ്യപുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ദാനം ദാനങ്ങളിൽ പരമമെന്ന് പണ്ഡിതർ പറയുന്നു. ശ്രാദ്ധത്തിൽ മിനുസമുള്ള പ്രകാശമുള്ള സ്വർണ്ണപാത്രങ്ങൾ ദാനമായി നൽകിക്കൊള്ളണം.
Verse 17
रसास्तमुपतिष्ठन्ति भक्ष्यं सौभाग्यमेव च / तिलानिक्षूंस्तथा श्राद्धे द्विजेभ्यः संप्रयच्छति
അവനോട് രസങ്ങളും ഭക്ഷ്യവും സൗഭാഗ്യവും സമീപിക്കുന്നു. ശ്രാദ്ധത്തിൽ അവൻ ദ്വിജന്മാർക്ക് എള്ളും ഇക്ഷുവും (കരിമ്പും) ഭക്തിയോടെ സമർപ്പിക്കുന്നു.
Verse 18
मित्राणि लभते लोके स्त्रीषु सौभाग्यमेव च / यः पात्रं तैजसं दद्यान्मनोज्ञ श्राद्धभोजनैः
അവൻ ലോകത്തിൽ സുഹൃത്തുക്കളെ നേടുന്നു; സ്ത്രീകളിൽ സൗഭാഗ്യവും ലഭിക്കുന്നു. മനോഹരമായ ശ്രാദ്ധഭോജനങ്ങളോടുകൂടെ തേജസ്സുള്ള പാത്രം ദാനം ചെയ്യുന്നവന് ഇങ്ങനെ ഫലം ലഭിക്കും.
Verse 19
पात्रं भवति कामाना रूपस्य च धनस्य च / राजतं काञ्चनं वापि यो दद्याच्छ्राद्धकर्मणि
അവൻ ആഗ്രഹങ്ങളും സൗന്ദര്യവും ധനവും ലഭിക്കാനുള്ള യോഗ്യപാത്രമാകുന്നു. ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ വെള്ളിയോ സ്വർണ്ണമോ ദാനം ചെയ്യുന്നവന് ഇങ്ങനെ ഫലം ലഭിക്കും.
Verse 20
दानात्तु लभते कामान्प्राकाश्यं धनमेव च / धेनुं श्राद्धे तु यो दद्याद्गृष्टिं कुम्भापदोहनीम्
ദാനത്തിലൂടെ അവൻ ആഗ്രഹങ്ങളും കീർത്തിയുടെ പ്രകാശവും ധനവും നേടുന്നു. ശ്രാദ്ധത്തിൽ കുംഭത്തിൽ പാൽ കറക്കാവുന്ന ദുധാള ധേനുവിനെ ദാനം ചെയ്യുന്നവന് ഇങ്ങനെ ഫലം ലഭിക്കും.
Verse 21
गावस्तमुपतिष्ठन्ति नरं पुष्टिस्तथैव च / दद्याद्यः शिशिरे चाग्निं बहुकाष्ठं प्रयत्नतः
ശിശിരകാലത്ത് പരിശ്രമത്തോടെ ധാരാളം വിറകോടുകൂടി അഗ്നിദാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യനെ പശുക്കൾ സേവിക്കുന്നു; അവന് പുഷ്ടിയും ലഭിക്കുന്നു.
Verse 22
कायाग्निदीप्तिं प्राकाश्यं सौभाग्यं तभते नरः / इन्धनानि तु यो दद्या द्द्विजेभ्यः शिशिरागमे
ശിശിരകാലം വരുമ്പോൾ ദ്വിജന്മാർക്ക് ഇന്ധനം ദാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യന് ദേഹാഗ്നിയുടെ ദീപ്തി, തേജസ്, പ്രകാശം, സൗഭാഗ്യം എന്നിവ ലഭിക്കുന്നു.
Verse 23
नित्यं जयति संग्रामे श्रिया जुष्टस्तु जायते / सुरभीणि च माल्यानि गन्धवन्ति तथैव च
അവൻ എപ്പോഴും യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കുന്നു; ശ്രീലക്ഷ്മിയുടെ അനുഗ്രഹത്തോടെ സമൃദ്ധനായി ജനിക്കുന്നു; സുഗന്ധമുള്ള മാലകളും മധുരഗന്ധങ്ങളും അവന് ലഭിക്കുന്നു.
Verse 24
पूजयित्वा तु पात्रेभ्यः श्राद्धे सत्कृत्य दापयेत् / गन्धमाल्यं महात्मानं सुखानि विविधानि च
ശ്രാദ്ധത്തിൽ യോഗ്യപാത്രങ്ങളെ പൂജിച്ച് സത്കരിച്ച്, സുഗന്ധവും പുഷ്പമാലയും മഹാത്മാക്കൾക്ക് യോജിച്ച ദാനവും വിവിധ സുഖകര വസ്തുക്കളും നൽകണം.
Verse 25
दातारमुपतिष्ठन्ति युवत्यश्च पतिव्रताः / शयनासनयानानि भूमयो वाहनानि च
ദാനിയെ പതിവ്രതയായ യുവതികൾ സമീപിച്ച് സേവിക്കുന്നു; അവന് ശയനം, ആസനം, യാത്രാസാധനങ്ങൾ, ഭൂമി, വാഹനങ്ങൾ എന്നിവ ലഭിക്കുന്നു.
Verse 26
श्राद्धेष्वेतानि यो दद्यादश्वमेधफलं लभेत् / श्राद्धकाले गुणवति विप्रे वै समुपस्थिते
ശ്രാദ്ധത്തിൽ ആരെങ്കിലും ഈ ദാനങ്ങൾ നൽകുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിക്കും; ശ്രാദ്ധകാലത്ത് ഗുണവാനായ ബ്രാഹ്മണൻ സന്നിഹിതനായാൽ അതിവിശേഷം.
Verse 27
इष्टद्रव्यं च यो दद्यात्स्मृतिं मेधां च विन्दति / सर्पिःपूर्णानि पात्राणि श्राद्धे सत्कृत्य दापयेत्
ഇഷ്ടദ്രവ്യം ദാനം ചെയ്യുന്നവന് സ്മരണയും ബുദ്ധിശക്തിയും ലഭിക്കുന്നു. ശ്രാദ്ധത്തിൽ നെയ്യ് നിറഞ്ഞ പാത്രങ്ങൾ ആദരത്തോടെ ദാനം ചെയ്യിക്കണം.
Verse 28
कुम्भोपदोहगृष्टीनां बह्वीनां फलमश्नुते / श्राद्धे यथेप्सितं दत्त्वा पुण्डरीकफलं लभेत्
അവൻ അനേകം കുംഭങ്ങൾ നിറയ്ക്കുന്നത്ര പാലുതരുന്ന പശുക്കളുടെ ദാനഫലം അനുഭവിക്കുന്നു. ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഇഷ്ടപ്രകാരം ദാനം ചെയ്ത് പുണ്ഡരീകഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 29
वनं पुष्पफलोपेतं दत्त्वा गोसवमश्नुते / कूपारामतडागानि क्षेत्रगोष्ठगृहाणि च
പുഷ്പഫലസമൃദ്ധമായ വനത്തെ ദാനം ചെയ്താൽ അവൻ ഗോസവയാഗഫലം അനുഭവിക്കും. കിണറുകൾ, ഉദ്യാനങ്ങൾ, കുളങ്ങൾ, കൃഷിയിടങ്ങൾ, ഗോശാലകൾ, വീടുകൾ എന്നിവ (ദാനം ചെയ്താലും പുണ്യം ലഭിക്കും).
Verse 30
दत्त्वा मोदन्ति ते स्वर्गे नित्यमाचन्द्रतारकम् / स्वास्तीर्णं शयनं दत्त्वा श्राद्धेरत्नविभूषितम्
ഇത്തരം ദാനങ്ങൾ ചെയ്തവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നത്ര കാലം നിത്യാനന്ദത്തോടെ വസിക്കും. ശ്രാദ്ധത്തിൽ രത്നാഭരണങ്ങളാൽ ശോഭിച്ച, നന്നായി വിരിച്ച ശയ്യ ദാനം ചെയ്താലും അതേ ഫലം ലഭിക്കും.
Verse 31
पितरस्तस्य तुष्यन्ति स्वर्गलोकं समशनुते / अस्मिंल्लोके च संपन्नं स्यन्दनं च सुवाहनैः
അവന്റെ പിതൃദേവന്മാർ തൃപ്തരാകുന്നു; അവൻ സ്വർഗ്ഗലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. ഈ ലോകത്തും സമൃദ്ധനായി, നല്ല വാഹനങ്ങളോടുകൂടിയ രഥം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 32
अष्टाभिः पूज्यते चात्र धनधान्यैश्च वर्द्धते / पर्णकौशेयपट्टोर्णे तथा प्रावारकंबलौ
ഇവിടെ അവൻ എട്ടുവിധത്തിൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു; ധനവും ധാന്യവും വർധിക്കുന്നു. പർണ്ണവസ്ത്രം, കൗശേയം, പട്ടുവസ്ത്രം, ഉണ്ണി, കൂടാതെ പ്രാവാരവും കമ്പളവും ലഭിക്കുന്നു.
Verse 33
अजिनं काञ्चनं पट्टं प्रवेणीं मृगलोमकम् / दद्यादेतानि विप्राणां भोजयित्वा यथाविधि
അജിനം, സ്വർണം, പട്ടുവസ്ത്രം, പ്രവേണി, മൃഗലോമം—ഇവയെല്ലാം വിധിപ്രകാരം ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജിപ്പിച്ച് ദാനം ചെയ്യണം.
Verse 34
प्राप्नोति श्रद्धधानस्तु वाजपेयफलं नरः / बहुभार्याः सुरूपाश्च पुत्रा भृत्याश्च किङ्कराः
ശ്രദ്ധയുള്ള മനുഷ്യൻ വാജപേയ യാഗഫലം പ്രാപിക്കുന്നു—അവന് അനേകം ഭാര്യമാർ, സുന്ദരപുത്രന്മാർ, കൂടാതെ ഭൃത്യരും കിങ്കരന്മാരും (അനുചരന്മാർ) ലഭിക്കുന്നു.
Verse 35
वशे तिष्ठन्ति भूतानि लोके चास्मिन्निरामयम् / कौशेयं क्षौमकार्पासं दुकूलं गहनं तथा
ജീവികൾ അവന്റെ അധീനതയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ഈ ലോകത്തും അവൻ നിരാമയൻ (രോഗരഹിതൻ) ആകുന്നു. കൗശേയം, ക്ഷൗമം, കാർപ്പാസം, ദുകൂലം, ഗഹനം എന്നീ ഉത്തമ വസ്ത്രങ്ങളും ലഭിക്കുന്നു.
Verse 36
श्राद्धे चैतानि यो दद्यात्कामानाप्नोत्यनुत्तमान् / अलक्ष्मीं नाशयन्त्येते तमः सूर्योदयो यथा
ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഇവ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ അത്യുത്തമമായ ആഗ്രഹഫലങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു; സൂര്യോദയം അന്ധകാരം നീക്കുന്നതുപോലെ ഇവ അളക്ഷ്മിയെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 37
भ्राजते य विमानाग्रे नक्षत्रेष्विव चन्द्रमाः / वासो हि सर्वदैवत्ये सर्वदेवैरभिष्टुतम्
നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ചന്ദ്രൻ വിമാനത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ ദീപ്തമാകുന്നതുപോലെ, സർവദൈവത്യ കർമത്തിൽ വസ്ത്രം സർവദേവന്മാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട് ശോഭിക്കുന്നു.
Verse 38
वस्त्राभावे क्रिया नास्ति य५दानतपांसि च / तस्माद्वस्त्राणि देयानि श्राद्धकाले तु नित्यशः
വസ്ത്രമില്ലാതെ ക്രിയയില്ല; യജ്ഞം, ദാനം, തപസ്സും ഇല്ല; അതുകൊണ്ട് ശ്രാദ്ധകാലത്ത് നിത്യമായി വസ്ത്രദാനം ചെയ്യണം.
Verse 39
तानि सर्वाण्यवाप्नोति श्राद्धे दत्त्वा तु मानवः / नित्यश्राद्धे तु यो दद्यात्प्रयतस्तत्परायणः
ശ്രാദ്ധത്തിൽ ദാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ആ എല്ലാം ഫലങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു; നിത്യശ്രാദ്ധത്തിൽ പരിശ്രമത്തോടെ ഏകാഗ്രനായിരിക്കുന്നവനും ദാനം ചെയ്യണം.
Verse 40
सर्वकामानवाप्नोति राज्यं स्वगे तथव च / सर्वकामसमृद्धस्य यज्ञस्य फलमश्नुते
അവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു; സ്വർഗ്ഗത്തിൽ രാജ്യവും പ്രാപിക്കുന്നു; സർവകാമസമൃദ്ധമായ യജ്ഞത്തിന്റെ ഫലവും അനുഭവിക്കുന്നു.
Verse 41
भक्ष्यजातं तु सुकृतं स्वस्तिकाद्यं सशर्करम् / कृसर मधुसर्पिश्च पयः पायसमेव च
നന്നായി തയ്യാറാക്കിയ ഭക്ഷ്യവർഗ്ഗം, സ്വസ്തികാദി മംഗളാഹാരം, പഞ്ചസാരയോടെ; കൃസരം, തേൻ-നെയ്യ്, പാൽ, പായസവും।
Verse 42
स्निग्धप्रायाश्च यो दद्यादग्निष्टोमफलं लभेत् / दधिगव्यमसंसृष्टं भक्ष्यान्नानाविधांस्तथा
നെയ്യാദി സ്നിഗ്ധപദാർത്ഥങ്ങൾ കൂടുതലായി ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ അഗ്നിഷ്ടോമയാഗഫലം പ്രാപിക്കും; കൂടാതെ കലരാത്ത തൈര്, ഗോദുഗ്ധജന്യ ശുദ്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, വിവിധ ഭക്ഷ്യാന്നങ്ങളും।
Verse 43
दत्त्वा न शोचते श्राद्धे वर्षासु च मघासु च / घृतेन भोजयेद्विप्रान्घृतं भूमौ समुत्सृजोत्
ശ്രാദ്ധത്തിൽ, വർഷാകാലത്ത്, മഘാ നക്ഷത്രസമയത്തും ദാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ശോകിക്കുകയില്ല; നെയ്യുകൊണ്ട് ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജനിപ്പിച്ച്, നെയ്യ് ഭൂമിയിൽ അർപ്പിക്കുകയോ വിടുകയോ ചെയ്യണം।
Verse 44
छायायां हस्तिनश्चैव दत्त्वा श्राद्धेन शोचते / ओदनं पायसं सर्पिर्मधुमूलफलानि च
നിഴലിൽ (ദാനം) ചെയ്താലും ആനയ്ക്ക് (ദാനം) നൽകിയാലും ശ്രാദ്ധകാരണം മനുഷ്യൻ ശോകിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഓദനം, പായസം, നെയ്യ്, തേൻ, കിഴങ്ങുകൾ, ഫലങ്ങൾ എന്നിവ അർപ്പിക്കണം।
Verse 45
भक्ष्यांश्च विविधान्दत्त्वा परत्रेह च मोदते / शर्कराक्षीरसंयुक्ताः पृथुका नित्यमक्षयाः
വിവിധ ഭക്ഷ്യങ്ങൾ ദാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ആനന്ദിക്കുന്നു; പഞ്ചസാരയും പാലും ചേർന്ന പൃഥുകങ്ങൾ നിത്യവും അക്ഷയഫലദായകമാണ്।
Verse 46
स्यात्तु संवत्सरं प्रीतिः शाकैर्मांसरसेन च / सक्तुलाजास्तथापूपाः कुल्माषा व्यञ्जनैः सह
ശാകങ്ങൾ, മാംസരസം എന്നിവയോടെയും സക്തു, ലാജാ, അപൂപം, കുല്മാഷം തുടങ്ങിയ വ്യഞ്ജനങ്ങളോടെയും അർപ്പിച്ചാൽ ഒരു വർഷം മുഴുവൻ പ്രീതി ലഭിക്കും.
Verse 47
सर्पिःस्निग्धानि सर्वाणि दध्ना संस्कृत्य भोजयेत् / श्राद्धेष्वेतानि यो दद्यात्पद्मं स लभते निधिम्
നെയ്യാൽ സ്നിഗ്ധമായ എല്ലാം തൈരാൽ സംസ്കരിച്ചു ഭക്ഷിപ്പിക്കണം; ശ്രാദ്ധത്തിൽ ഇവ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ പദ്മനിധി പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 48
नवसस्यानियो दद्याच्छ्राद्धे सत्कृत्य यत्नतः / सर्वभोगानवाप्नोति पूज्यते च दिवं गतः
ശ്രാദ്ധത്തിൽ പുതിയ ധാന്യങ്ങൾ ആദരത്തോടെ പരിശ്രമിച്ച് ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും പ്രാപിക്കുകയും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ചെന്നു പൂജിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യും.
Verse 49
भक्ष्यभोज्यानि पेयानि चोष्यलेङ्यवराणि च / भोजनाग्रासनं दत्त्वा अतिथिभ्यः कृताञ्जलिः
ഭക്ഷ്യവും ഭോജ്യവും പാനീയവും ചോഷ്യ-ലേഹ്യാദി ശ്രേഷ്ഠവസ്തുക്കളും, കൂടാതെ ഭക്ഷണത്തിന്റെ ആദ്യഗ്രാസവും അതിഥികൾക്ക് നൽകി, കൃതാഞ്ജലിയായി വിനീതനാകണം.
Verse 50
सर्वयज्ञक्रतूनां हि फलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् / क्षिप्रमत्युष्णमक्लिष्टं दद्यादन्नं बुभुक्षते
അവൻ എല്ലാ യജ്ഞക്രതുക്കളുടെയും അനുത്തമ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; വിശപ്പുള്ളവന് ഉടൻ, അതിയായി ചൂടാകാതെ, ക്ലേശമില്ലാതെ അന്നം നൽകണം.
Verse 51
सव्यञ्जनं तथा स्निग्धं भक्त्या सत्कृत्य यत्नतः / तरुणादित्यसंकाशं विमानं हंसवाहनम्
ഭക്തിയോടെ പരിശ്രമിച്ച് സവ്യഞ്ജനവും സ്നിഗ്ധവുമായ അന്നം സത്കരിച്ച് ദാനം ചെയ്യുന്നവന്, യുവസൂര്യസമാന ദീപ്തിയുള്ള ഹംസവാഹന വിമാനം ലഭിക്കും.
Verse 52
अन्नदो लभते नित्यं कन्याकोटीस्तथैव च / अन्नदानात्परं दानं नान्यत्किञ्चित्तु विद्यते
അന്നദാനം ചെയ്യുന്നവന് നിത്യമായി കന്യാകോടിയുടെ ഫലം ലഭിക്കുന്നു; അന്നദാനത്തേക്കാള് ശ്രേഷ്ഠമായ ദാനം മറ്റൊന്നുമില്ല.
Verse 53
अन्नाद्भूतानि जायन्ते जीवन्ति प्रभवन्ति च / जीवदानात्परं दानं नान्यत्किञ्चन विद्यते
അന്നത്തിൽ നിന്നാണ് ജീവികൾ ജനിക്കുന്നത്, ജീവിക്കുന്നത്, വളരുന്നതും; ജീവദാനത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ ദാനം ഒന്നുമില്ല.
Verse 54
अन्नाल्लोकाः प्रतिष्ठन्ति लोकदानस्य तत्फलम् / अन्नं प्रजापतिः साक्षात्ते न सर्वमिदं ततम्
അന്നം കൊണ്ടാണ് ലോകങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നത്—അതുതന്നെ ലോകദാനത്തിന്റെ ഫലം; അന്നം സാക്ഷാൽ പ്രജാപതിയാണ്, അതിനാൽ ഇതെല്ലാം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 55
तस्मादन्नसमं दानं न भूतं न भविष्यति / यानि रत्नानि मेदिन्यां वाहनानि स्त्रियस्तथा
അതുകൊണ്ട് അന്നത്തോടു തുല്യമായ ദാനം കഴിഞ്ഞകാലത്തും ഉണ്ടായിട്ടില്ല, വരുംകാലത്തും ഉണ്ടാകില്ല; ഭൂമിയിലെ രത്നങ്ങളും വാഹനങ്ങളും സ്ത്രീകളും ഉണ്ടായാലും.
Verse 56
क्षिप्रं प्राप्नोति तत्सर्वं पितृभक्तस्तु यो नरः / प्रतिश्रयं च यो दद्यादतिथिब्यः कृताञ्जलिः
പിതൃഭക്തനായ മനുഷ്യൻ അതെല്ലാം വേഗം പ്രാപിക്കുന്നു; കൂടാതെ കൃതാഞ്ജലിയോടെ അതിഥികൾക്ക് ആശ്രയം നൽകുന്നവനും.
Verse 57
देवास्तं संप्रतीच्छन्ति दिव्यातिथ्यैः सहस्रशः / सर्वाण्येतानि यो दद्यात्पृथिव्यामेकराड्भवेत्
ദേവന്മാർ അവനെ ആയിരങ്ങളായ ദിവ്യാതിഥ്യങ്ങളോടുകൂടെ സ്വീകരിക്കുന്നു; ഇവയൊക്കെയും ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ഭൂമിയിൽ ഏകചക്രാധിപനാകും.
Verse 58
त्रिभिर्द्वाभ्यामथैकेन दानेन तु सुखी भदेत् / दानानि परमो धर्मः सद्भिः सत्कृत्य पूजितः
മൂന്നോ രണ്ടോ ഒന്നോ ദാനം ചെയ്താലും മനുഷ്യൻ സുഖവാനാകാം; ദാനമാണ് പരമധർമ്മം, സജ്ജനർ ആദരത്തോടെ പൂജിക്കുന്നത്.
Verse 59
त्रैलोक्यस्या धिपत्यं हि दानेनैव ध्रुवं स्थितम् / अराजा लभते राज्यमधनश्चोत्तमं धनम् / क्षीणायुर्लभते चायुः पितृभक्तः सदा नरः
ത്രൈലോക്യാധിപത്യം ദാനത്താൽ തന്നെ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു; രാജ്യമില്ലാത്തവൻ രാജ്യം നേടുന്നു, ധനഹീനൻ ഉത്തമധനം നേടുന്നു; ക്ഷീണായുസ്സുള്ളവൻ ആയുസ്സ് നേടുന്നു—പിതൃഭക്തനായ മനുഷ്യൻ എപ്പോഴും.
A śrāddha-kalpa dāna-phala index: specific gifts offered during śrāddha are paired with explicitly described outcomes (longevity, prosperity, vehicles/vimānas, heavenly honors).
Bṛhaspati speaks, presenting dāna as ‘tāraṇa’ (a means of deliverance/support) and as a source of svarga-mārga sukha, i.e., pleasurable and elevated post-mortem trajectories.
No; the sampled content is ritual-prescriptive and motivational, focusing on śrāddha offerings and their rewards rather than vamsha lists, bhuvana-kośa measurements, or Lalitopakhyana vidyā/yantra narratives.