Shloka 2
Aśauca-vidhi (Rules of Impurity) within Śrāddha-kalpa — Chapter on Testing/Selecting Brahmanas and Honoring the Atithi
Devanagari script
अतीव विस्तरो ह्यस्य विशेषेण तु कीर्त्तितः / देवाशेषं महाप्राज्ञ ऋषेस्तस्य मतं यथा
Transliteration
atīva vistaro hyasya viśeṣeṇa tu kīrttitaḥ / devāśeṣaṃ mahāprājña ṛṣestasya mataṃ yathā
Translation
ഇത് അത്യന്തം വിപുലമായി, പ്രത്യേകമായി കീര്ത്തിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞാ! ദേവന്മാരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ശേഷിപ്പുകളോടുകൂടി, ആ ഋഷിയുടെ അഭിപ്രായം യഥാതഥമായി പറയുക.
Word by Word
अतीवvery
अतीव:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formअव्यय; अतिशयार्थ (excessively/very)
विस्तरःextent/detail
विस्तरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करणविभक्त्या अव्ययीभावार्थे (especially/in particular)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थ
कीर्तितःhas been described
कीर्तितः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकीर्त् (धातु) → कीर्तित (कृदन्त)
Formक्त-कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मणि (has been described)
देवO sir/noble one
देव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
अशेषम्completely
अशेषम्:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootअशेष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (entirely/without remainder)
महाप्राज्ञO greatly wise one
महाप्राज्ञ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाप्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; समासः—महान् प्राज्ञः
ऋषेःof the sage
ऋषेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
तस्यof that (sage)
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम
मतम्opinion/view
मतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
यथाas
यथा:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/उपमानार्थ (as/according as)