Next Verse

Shloka 1

Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga

Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे पुण्यदेशानुकीर्त्तनं नाम त्रयोदशो ऽध्यायः // १३// बृहस्पतिरुवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि सर्वदानफलानि च / श्राद्धकर्मणि मेध्यानि वर्जनीयानि यानि च

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde śrāddhakalpe puṇyadeśānukīrttanaṃ nāma trayodaśo 'dhyāyaḥ // 13// bṛhaspatiruvāca ataḥ paraṃ pravakṣyāmi sarvadānaphalāni ca / śrāddhakarmaṇi medhyāni varjanīyāni yāni ca

ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ, വായുപ്രോക്ത മധ്യഭാഗത്തിലെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദത്തിൽ, ശ്രാദ്ധകൽപ്പത്തിൽ ‘പുണ്യദേശാനുകീർത്തനം’ എന്ന പേരിലുള്ള പതിമൂന്നാം അധ്യായം. ബൃഹസ്പതി അരുളിച്ചെയ്തു—ഇനി ഞാൻ എല്ലാ ദാനഫലങ്ങളും, ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ ശുദ്ധമായതും വർജ്ജിക്കേണ്ടതുമായതും വിവരിക്കും।

इतिthus
इति:
Vākyopasaṃhāra (वाक्योपसंहार)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle), इत्यर्थे
श्रीब्रह्माण्डेin the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
श्रीब्रह्माण्डे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्रीब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक) [श्री+ब्रह्माण्ड]
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी विभक्ति (locative), एकवचन (singular)
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहापुराण (प्रातिपदिक) [महा+पुराण]
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी विभक्ति (locative), एकवचन (singular)
वायुप्रोक्तेspoken by Vāyu
वायुप्रोक्ते:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवायुप्रोक्त (प्रातिपदिक) [वायु+प्रोक्त]
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी विभक्ति (locative), एकवचन (singular)
मध्यभागेin the middle section
मध्यभागे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्यभाग (प्रातिपदिक) [मध्य+भाग]
Formपुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी विभक्ति (locative), एकवचन (singular)
तृतीयthird
तृतीय:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी विभक्ति (locative), एकवचन (singular) (अध्याहृतः: भागे/पादे इत्यादि)
उपोद्धातपादेin the introductory quarter/section
उपोद्धातपादे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउपोद्धातपाद (प्रातिपदिक) [उपोद्धात+पाद]
Formपुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी विभक्ति (locative), एकवचन (singular)
श्राद्धकल्पेin the Śrāddha-ritual section
श्राद्धकल्पे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्राद्धकल्प (प्रातिपदिक) [श्राद्ध+कल्प]
Formपुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी विभक्ति (locative), एकवचन (singular)
पुण्यदेशानुकीर्तनम्recitation of holy places
पुण्यदेशानुकीर्तनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुण्यदेशानुकीर्तन (प्रातिपदिक) [पुण्य+देश+अनुकीर्तन]
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (nom/acc), एकवचन (singular)
नामnamed/called
नाम:
Saṃjñā-sūcaka (संज्ञासूचक)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय (particle), नामधेयार्थे (indicating title)
त्रयोदशःthirteenth
त्रयोदशः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रयोदश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (nominative), एकवचन (singular)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (nominative), एकवचन (singular)
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा विभक्ति (nominative), एकवचन (singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
अतःthereafter/therefore
अतः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), हेत्वर्थ/अनन्तरार्थ (therefore/thereafter)
परम्next/further
परम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोग (accusative used adverbially), क्रम/अनन्तरार्थे
प्रवक्ष्यामिI shall explain
प्रवक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु)
Formलृट् (Simple future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (singular)
सर्वदानफलानिfruits of all gifts
सर्वदानफलानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्वदानफल (प्रातिपदिक) [सर्व+दान+फल]
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (accusative), बहुवचन (plural)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
श्राद्धकर्मणिin the śrāddha rite
श्राद्धकर्मणि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्राद्धकर्मन् (प्रातिपदिक) [श्राद्ध+कर्मन्]
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), सप्तमी विभक्ति (locative), एकवचन (singular)
मेध्यानिpure/fit (for use)
मेध्यानि:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमेध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (nom/acc), बहुवचन (plural)
वर्जनीयानिto be avoided
वर्जनीयानि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्जनीय (प्रातिपदिक)
Formकृत्य-प्रत्यय (gerundive, अनीयर्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
यानिwhich (things)
यानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (nom/acc), बहुवचन (plural)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)