Shloka 45
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
अग्निशान्तः पुनर्जातस्तत्र दत्तं ततो ऽक्षयम् / दशाश्वमेधिके तीर्थे तीर्थे पञ्चाश्वमेधिके
Transliteration
agniśāntaḥ punarjātastatra dattaṃ tato 'kṣayam / daśāśvamedhike tīrthe tīrthe pañcāśvamedhike
Translation
അഗ്നിയാൽ ശാന്തനായവൻ പുനർജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് അവിടെ നൽകിയ ദാനം അക്ഷയമാകുന്നു. ആ തീർത്ഥം ‘ദശാശ്വമേധിക’യും ‘പഞ്ചാശ്വമേധിക’യും എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം.
Word by Word
agniśāntaḥone whose (relation to) fire is appeased; fire-pacified
agniśāntaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootagni+śānta (प्रातिपदिक; अग्नि + शान्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ('pacified by/with respect to fire'); विशेषण (used substantively)
punarjātaḥreborn
punarjātaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpunar+jāta (प्रातिपदिक; पुनः + जात)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (reborn)
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
dattam(that which is) given/offered
dattam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdā (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'given/offered'
tataḥthereafter; from that
tataḥ:
Apādāna/Sequence (अपादान/अनन्तर)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formतस्मात्-अर्थे अव्यय (ablatival adverb: 'thereafter/from there')
akṣayamimperishable (undiminishing merit/result)
akṣayam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootakṣaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (predicative: 'imperishable')
daśāśvamedhikeat the ‘ten-Aśvamedha’ (tīrtha)
daśāśvamedhike:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootdaśa+aśvamedhika (प्रातिपदिक; दश + अश्वमेधिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; द्विगु-समास (ten-aśvamedha-related) used as epithet of tīrtha
tīrtheat the sacred ford/place
tīrthe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
tīrtheat the tīrtha
tīrthe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पुनरुक्ति (repetition for emphasis/parallelism)
pañcāśvamedhikeat the ‘five-Aśvamedha’ (tīrtha)
pañcāśvamedhike:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootpañca+aśvamedhika (प्रातिपदिक; पञ्च + अश्वमेधिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; द्विगु-समास (five-aśvamedha-related) used as epithet of tīrtha