Shloka 126
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
समुद्रगाः समुद्राश्च सर्वे पुण्याः समन्ततः / एवमादिषु चान्येषु श्राद्धं निर्वर्तयेद्बुधः
Transliteration
samudragāḥ samudrāśca sarve puṇyāḥ samantataḥ / evamādiṣu cānyeṣu śrāddhaṃ nirvartayedbudhaḥ
Translation
സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന നദികളും സമുദ്രങ്ങളും—എല്ലാം ചുറ്റുമെല്ലാം പുണ്യമയമാണ്; ഇങ്ങനെ മറ്റുതീർത്ഥങ്ങളിലും ബുദ്ധിമാൻ ശ്രാദ്ധം നിർവഹിക്കണം.
Word by Word
समुद्र-गाःflowing to the ocean
समुद्र-गाः:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक) + गा (प्रातिपदिक; from √गम् ‘going’, used as adj/noun)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (rivers: ‘sea-going/flowing to the sea’)
समुद्राःoceans
समुद्राः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
सर्वेall
सर्वे:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of समुद्राः)
पुण्याःholy
पुण्याः:
प्रेडिकेट-विशेषण (Predicate qualifier)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (predicate adjective)
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (entirely/on all sides)
एवम्-आदिषुin such (places) and the like
एवम्-आदिषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location-context)
TypeNoun
Rootएवम् (अव्यय) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; अव्ययीभाव-समास: ‘in such and similar (places)’
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अन्येषुin other (places)
अन्येषु:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; विशेषण (of implied ‘places’)
श्राद्धम्Śrāddha rite
श्राद्धम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निर्वर्तयेत्should perform
निर्वर्तयेत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु) with नि-उपसर्ग; causative √वर्तय्
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच् (causative) = ‘should perform/bring about’
बुधःa wise person
बुधः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन