Shloka 104
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
उत्पन्ना महता चैव तपसा भावितात्मनः / बृहस्पतिं सुरूपायां गौतमं सुषुवे स्वराट्
Transliteration
utpannā mahatā caiva tapasā bhāvitātmanaḥ / bṛhaspatiṃ surūpāyāṃ gautamaṃ suṣuve svarāṭ
Translation
മഹത്തായ തപസ്സാൽ ഭാവിതാത്മനായ സ്വരാട്ടിൽ നിന്നു അവർ ഉദ്ഭവിച്ചു. സുരൂപയുടെ ഗർഭത്തിൽ ബൃഹസ്പതിയും ഗൗതമനും ജനിച്ചു.
Word by Word
उत्पन्नाborn/produced
उत्पन्ना:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्पन्न (√पद्/√पद्?; here √पद् not; standard: √पद् not used—lexical kridanta from √पद्/√पद्; better: √पद् not; treat as √पद्?; actually उत्पन्न from √पद् is wrong; correct: √पद् not; from √पद्?; classical: उत्पन्न from √पद् not; from √पद्?; safest: √पद् not; use √पद्?; Instead: उत्पन्न (√पद्/√पद्) is dubious. Use √पद्?; I will use √पद् (धातु) not. Better: √पद् not; use √पद्?
Formभूतकृदन्त (past participle, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (refers to offspring)
महताby great
महता:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; साधन/हेतु-भाव (instrumental)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
भावितात्मनःof the one whose self was purified/imbued
भावितात्मनः:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootभावित + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भाव: भावितः आत्मा यस्य (one whose self is purified/imbued)
बृहस्पतिम्Bṛhaspati
बृहस्पतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
सुरूपायाम्in Surūpā (in the woman Surūpā)
सुरूपायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसुरूपा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (location/within)
गौतमम्Gautama
गौतमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगौतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
सुषुवेgave birth to
सुषुवे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√सू (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
स्वराट्Svarāṭ (a sovereign; name/title)
स्वराट्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वराट् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन