Brahma Purana — The Hunter Jarā, Krishna’s Final Līlā, and the Lord’s Ascension, Shloka 4
Devanagari script
स मानयन् द्विजवचो दुर्वासा यद् उवाच ह योगयुक्तो ऽभवत् पादं कृत्वा जानुनि सत्तमाः //
Translation
നാലാം ശ്ലോകം—ഇങ്ങനെ പുരാണശ്രവണവും പാരായണവും മൂലം ജ്ഞാനം വർധിക്കുന്നു; ഹൃദയത്തിൽ ഭക്തി സ്ഥാപിതമാകുന്നു।
Word by Word
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
mānayanhonouring
mānayan:
Karta (कर्ता; participial action)
TypeVerb
Rootmānaya (प्रातिपदिक) / √man (धातु) caus. + शतृ
Formवर्तमानकालिक कर्तरि कृदन्त (present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
dvija-vacaḥthe words of the brāhmaṇa
dvija-vacaḥ:
Karma (कर्म; object of mānayan)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक) + vacas (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (‘of the twice-born’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
durvāsāḥDurvāsā
durvāsāḥ:
Karta (कर्ता; of uvāca)
TypeNoun
Rootdurvāsas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
yatwhat/that which
yat:
Karma (कर्म; object of uvāca)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
haindeed/forsooth
ha:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
Formस्मरण/वृत्तान्तसूचक अव्यय (narrative particle)
yoga-yuktaḥendowed with yoga
yoga-yuktaḥ:
Karta (कर्ता; qualifies saḥ)
TypeAdjective
Rootyoga (प्रातिपदिक) + yukta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (instrumental sense: ‘joined with yoga’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
abhavatbecame
abhavat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
pādamfoot
pādam:
Karma (कर्म; object of kṛtvā)
TypeNoun
Rootpāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
kṛtvāhaving placed
kṛtvā:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) + क्त्वा
Formअव्ययभाव कृदन्त (gerund), ‘having placed/made’
jānunion the knee
jānuni:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootjānu (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
sattamāḥO best ones
sattamāḥ:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootsat-tama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बोधनार्थे/प्रशंसावाचक (laudatory; here likely vocative sense though form is nominative plural)
Speaker
Narrator voice (contextual); the verse describes Kṛṣṇa’s action while recalling Durvāsas’ words